به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، هیئت عالی بانک مرکزی در تابستان ۱۴۰۵ نسخه تازه «دستورالعمل اجرایی تأسیس، فعالیت، نظارت و انحلال صندوق‌های قرض‌الحسنه» را تصویب کرد. این نسخه جای مصوبه زمستان ۱۴۰۳ را می‌گیرد. قواعد تازه هر چهار مرحله عمر یک صندوق را پوشش می‌دهد: تأسیس، فعالیت روزمره، نظارت و انحلال.
اهمیت این تصمیم به گستره کاربران این صندوق‌ها برمی‌گردد. بسیاری از خانوارها برای وام‌های کوچک، از هزینه ازدواج تا تعمیر خانه، به این صندوق‌ها تکیه می‌کنند. هر تغییری در قواعد آن‌ها، مستقیماً به امنیت پس‌انداز اعضا و شرایط دریافت وام گره می‌خورد.
هدف بانک مرکزی چیست
بانک مرکزی سه هدف را برای این به‌روزرسانی اعلام کرده است: شفاف‌سازی، تقویت نظارت و ساماندهی بیش‌تر صندوق‌ها. شفاف‌سازی یعنی اعضا اطلاعات روشن‌تری از وضعیت مالی صندوق خود داشته باشند. تقویت نظارت یعنی ناظر پولی کشور کنترل دقیق‌تری بر جریان سپرده‌ها و وام‌ها اعمال کند. ساماندهی نیز به معنای مرزبندی روشن‌تر میان صندوق‌های دارای مجوز و فعالان خارج از چارچوب است.
فاصله دو مصوبه کمتر از ۲ سال است. این بازه کوتاه نشان می‌دهد بانک مرکزی قواعد قبلی را برای این بخش کافی ندانسته و بازنگری در آن را در دستور کار گذاشته است.
صندوق قرض‌الحسنه چگونه کار می‌کند
صندوق قرض‌الحسنه نهاد مالی کوچکی است که سپرده اعضا را بدون پرداخت سود جمع می‌کند. صندوق در مقابل، وام بدون بهره با کارمزد اندک به اعضا می‌دهد. بسیاری از این صندوق‌ها حول یک محله، محل کار یا گروه خانوادگی شکل گرفته‌اند و بیرون از شبکه رسمی بانکی فعالیت می‌کنند.
همین فعالیت بیرون از شبکه بانکی، دلیل حساسیت ناظر است. صندوقی که سپرده مردم را نگه می‌دارد اما زیر نظارت کافی نیست، پس‌انداز اعضا را در معرض ریسک قرار می‌دهد. از نگاه سیاست پولی نیز وام‌دهی خارج از بانک‌ها بخشی از اعتبار اقتصاد را از دید بانک مرکزی پنهان نگه می‌دارد؛ یعنی بخشی از نقدینگی بدون ثبت در آمار رسمی جابه‌جا می‌شود.
پرسش اصلی برای اعضا
برای کسی که در یک صندوق قرض‌الحسنه سپرده دارد یا منتظر وام است، پرسش اصلی وضعیت مجوز صندوق و میزان انطباق آن با قواعد تازه است. جزئیات کامل تغییرات و سازوکار اجرای آن‌ها، تعیین می‌کند این دستورالعمل در عمل چه اثری بر نوبت وام، سقف سپرده‌گیری و ایمنی پس‌انداز اعضا خواهد داشت.
نظرات کاربران