دارو در تنگنای گرانی و بدهی؛ هزینه درمان خانوارها زیر فشار

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، قیمت دارو در ایران چند برابر شده و هم‌زمان چند گره دیگر هم در زنجیره تأمین دارو پدید آمده است. بیمه‌ها پوشش‌های جدید را با تأخیر اعمال می‌کنند، مطالبات تولیدکنندگان انباشته شده و واردات مواد اولیه با اختلال روبه‌روست. زنجیره تأمین یعنی مسیر کامل دارو از تهیه ماده اولیه تا قفسه داروخانه. گرهی که در یک حلقه بیفتد، به حلقه‌های بعدی هم می‌رسد.

این وضعیت مستقیم به بودجه خانوار مربوط است. خرید دارو را نمی‌توان مثل بسیاری از کالاها عقب انداخت و همیشه هم جایگزین ارزان‌تری برایش وجود ندارد. وقتی قیمت بالا می‌رود و پوشش بیمه پا‌به‌پای آن به‌روز نمی‌شود، بیمار فاصله این دو را از جیب خود می‌پردازد.

شکاف میان قیمت و پوشش بیمه

پوشش بیمه‌ای سهمی از قیمت دارو است که بیمه به جای بیمار می‌پردازد. بیمه این سهم را بر پایه قیمت مصوب هر دارو حساب می‌کند. اگر قیمت دارو تغییر کند اما بیمه همچنان با فهرست قبلی کار کند، بیمار بخش بزرگ‌تری از قیمت جدید را می‌پردازد.

یک مثال فرضی موضوع را ملموس‌تر می‌کند. فرض کنید بیمه ۷۰ درصد از قیمت دارویی ۱۰۰ هزار تومانی را می‌پرداخت و سهم بیمار ۳۰ هزار تومان بود. اگر قیمت همین دارو به ۳۰۰ هزار تومان برسد و بیمه همچنان ۷۰ هزار تومان بپردازد، سهم بیمار به ۲۳۰ هزار تومان می‌رسد. به این ترتیب، قیمت دارو ۳ برابر شده اما پرداختی بیمار نزدیک به ۸ برابر. این شکاف بیش از همه به بیماران خاص و مصرف‌کنندگان داروهای دائمی فشار می‌آورد.

بدهی‌ها و اختلال در واردات

در سوی دیگر این زنجیره، مطالبات تولیدکنندگان دارو انباشته شده است. مطالبات یعنی پولی که شرکت‌ها بابت داروی فروخته‌شده طلب دارند اما هنوز آن را دریافت نکرده‌اند. کمبود پول نقد توان این شرکت‌ها را برای خرید مواد اولیه دوره بعد کم می‌کند.

اختلال در حمل‌ونقل دریایی هم رسیدن مواد اولیه وارداتی را کندتر و پرهزینه‌تر کرده است. تولیدکنندگان داخلی بخش مهمی از ماده مؤثره را از خارج وارد می‌کنند. ماده مؤثره همان جزء اصلی دارو است که اثر درمانی را ایجاد می‌کند. هر تأخیر در رسیدن آن، برنامه تولید کارخانه‌ها را عقب می‌اندازد.

وقتی کمبود نقدینگی و دشواری واردات کنار هم قرار می‌گیرند، محتمل‌ترین سناریو کاهش تولید برخی اقلام دارویی است. داده‌های موجود هنوز فهرست مشخصی از داروهای در معرض کمبود ارائه نمی‌کند. با این حال، انتظار می‌رود هرچه گره بیمه‌ها و بدهی‌ها دیرتر باز شود، فشار بیش‌تری به عرضه دارو وارد شود.