به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، فاصله میان قیمت کارخانه و قیمت بازار آزاد خودروهای داخلی در برخی مدل‌ها از ۱ میلیارد تومان عبور کرده است. داده‌های تازه بازار نشان می‌دهد این شکاف دیگر محدود به چند ده یا چند ۱۰۰ میلیون تومان نیست. برای خریدار، این عدد یعنی یک خودروی مشابه بسته به مسیر خرید، دو قیمت کاملاً متفاوت دارد.
اهمیت این رقم در پیامد مستقیم آن است. کسی که خودرو را با نرخ کارخانه تحویل می‌گیرد، روی کاغذ بیش از ۱ میلیارد تومان کم‌تر از خریدار بازار آزاد پرداخته است. اما بیش‌تر متقاضیان به سهمیه کارخانه دسترسی ندارند و ناچارند قیمت بازار را مبنای تصمیم خود قرار دهند.
دو قیمت برای یک کالا
قیمت کارخانه نرخی است که خودروساز با مجوز رسمی تعیین می‌کند و معمولاً با تأخیر نسبت به تورم تعدیل می‌شود. قیمت بازار آزاد، حاصل عرضه و تقاضای واقعی در نمایشگاه‌ها و معاملات دست‌دوم صفر کیلومتر است. هرچه عرضه رسمی کم‌تر و تقاضا بیش‌تر باشد، فاصله این دو نرخ بازتر می‌شود.
در این کشمکش، سمت تقاضا تنها از مصرف‌کننده واقعی تشکیل نمی‌شود. بخشی از خریداران، خودرو را ابزار حفظ ارزش پول در برابر تورم می‌بینند. همین رفتار، فشار خرید را در بازار آزاد بالا نگه می‌دارد و فاصله با نرخ رسمی را عمیق‌تر می‌کند.
شکاف بزرگ‌تر، انگیزه بیش‌تر برای ورود به قرعه‌کشی
شکاف میلیاردی، سود بالقوه برنده شدن در طرح‌های فروش کارخانه را هم بزرگ‌تر می‌کند. به همین دلیل، انتظار می‌رود شمار متقاضیان طرح‌های فروش رسمی بالا بماند. در اقتصاد به این وضعیت «رانت قیمتی» می‌گویند؛ یعنی سودی که نه از تولید، بلکه از دسترسی به کالای ارزان‌تر از بازار به دست می‌آید.
از سوی دیگر، خودروسازان معمولاً به همین فاصله برای درخواست افزایش قیمت کارخانه استناد می‌کنند. اگر نرخ رسمی بالا برود، شکاف ممکن است کوچک‌تر شود، اما الزاماً به معنای ارزان‌تر شدن خودرو در بازار آزاد نیست. محتمل‌ترین سناریو در کوتاه‌مدت به میزان عرضه خودروسازان و مسیر تورم عمومی بستگی دارد.
شکاف قیمت کارخانه و بازار در سال‌های اخیر یکی از ویژگی‌های ثابت بازار خودروی ایران بوده است. با این حال، عبور آن از مرز ۱ میلیارد تومان نشان می‌دهد فاصله میان نرخ دستوری و نرخ واقعی به سطحی تازه رسیده است. خریداران و فروشندگان در هفته‌های آینده به داده‌های عرضه و تصمیم‌های قیمت‌گذاری رسمی توجه نشان خواهند داد.
نظرات کاربران