شماری از باشنده‌گان کابل از کیفیت پایین چای‌های وارداتی به کشور شکایت دارند. آنان می‌گویند که شماری از بازرگانان، چای‌های کم‌کیفیت و حاوی رنگ‌های مصنوعی و مواد کیمیاوی را زیر نام «چای اعلی» وارد کشور می‌کنند و این محصولات به بهای بلند به فروش می‌رسند. آنان می‌افزایند که آگاهی کم مصرف‌کننده‌گان از کیفیت چای و نبود نظارت، زمینه عرضه این محصولات را فراهم کرده است. این باشنده‌گان خواستار بررسی کیفیت چای‌های وارداتی و نظارت بر روند واردات و فروش آن‌ها هستند.
صابر، یکی از باشنده‌گان کابل، از کاهش کیفیت چای‌های موجود در بازارهای این شهر ابراز نگرانی می‌کند. به گفته او، برخی بازرگانان چای‌های کم‌کیفیت را زیر نام «چای اعلی» وارد کشور می‌کنند و به بهای بلند به فروش می‌رسانند. او از بازرگانان می‌خواهد که از واردات چای‌های کم‌کیفیت خودداری کنند و از مردم می‌خواهد که هنگام خرید، به کیفیت چای توجه داشته باشند.
صابر می‌گوید: «چندین بار چای‌هایی را که برای ما به دفتر آورده بودند، به‌دلیل کیفیت پایین رد کردیم. کیفیت چای بسیار تغییر کرده است؛ بعضی چای‌ها وقتی در چای‌بر دم می‌شوند، رنگ سبز تندی پیدا می‌کنند، اما وقتی می‌نوشی، هیچ مزه‌ای ندارند. مردم بیش‌تر به ظاهر چای توجه می‌کنند و آن را به نام چای خوب می‌خرند، در حالی که از کیفیت واقعی آن خبر ندارند.»
سید غلام، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که برخی چای‌های حاوی رنگ مصنوعی با ظاهر جذاب در بازارهای این شهر به فروش می‌رسند. به گفته او، مصرف‌کننده‌گان هنگام خرید چای بیش‌تر به رنگ و ظاهر آن توجه می‌کنند و از کیفیت و ترکیبات این محصولات آگاهی ندارند. او خواستار افزایش نظارت بر کیفیت چای‌های وارداتی و بررسی ترکیبات آن‌ها از سوی اداره‌های مربوط زیر کنترل طالبان است.
این باشنده کابل می‌گوید: «خودم یک‌بار چای بدل خریدم و وقتی آن را در ترموز انداختم، رنگ بسیار خوبی داشت؛ اما وقتی نوشیدیم، هیچ مزه‌ای نداشت و کیفیتش بسیار پایین بود. مردم بیش‌تر به رنگ و ظاهر چای توجه می‌کنند و فریب می‌خورند. از مسئولان می‌خواهیم که جلو واردات چای‌های بی‌کیفیت را بگیرند و کیفیت چای‌هایی را که در بازار فروخته می‌شوند، بررسی کنند.»
حدید و ناصر، دو تن از باشنده‌گان کابل، می‌گویند که فقر و توانایی پایین اقتصادی خانواده‌ها سبب شده است که بسیاری از مردم هنگام خرید چای، بیش‌تر به بهای آن توجه کنند تا کیفیتش. آنان می‌افزایند که این وضعیت زمینه فروش چای‌های کم‌کیفیت زیر نام چای اعلی را فراهم کرده است. به باور این دو باشنده کابل، نبود نظارت موثر طالبان بر کیفیت چای‌های موجود در بازار و آگاهی کم مصرف‌کننده‌گان از ترکیبات این محصولات، به ادامه این وضعیت کمک کرده است.
ناصر می‌گوید: «هرقدر بهای چای پایین‌تر باشد، رنگ آن بیش‌تر و مزه‌اش کم‌تر است. بعضی چای‌ها وقتی سه یا چهار ساعت در ترموز بمانند، مزه خود را از دست می‌دهند. مردم چون فکر می‌کنند چای خارجی کیفیت خوب دارد، آن را می‌خرند و به کیفیتش توجه نمی‌کنند. نمی‌دانم چرا وزارت‌های مربوط کیفیت این چای‌ها را بررسی نمی‌کنند و از آن‌ها نمونه نمی‌گیرند.»
حدید می‌افزاید: «مردمی که اقتصاد خوبی ندارند، مجبور می‌شوند چای ارزان بخرند؛ اما بسیاری‌شان نمی‌دانند که چای بی‌کیفیت چه ضررهایی می‌تواند داشته باشد. چای تقلبی در بازار زیاد شده است. چون رنگ و ظاهر خوبی دارد، مردم آن را می‌خرند؛ در حالی که باید به طعم و بوی چای هم توجه کنند.»
در همین حال، حامد وردک، یکی از پزشکان کشور، می‌گوید که مصرف چای آلوده به رنگ‌های صنعتی غیرمجاز و فلزات سنگین می‌تواند سلامت انسان را با خطر روبه‌رو کند. او می‌افزاید که برخی مواد سمی در صورت مصرف دوامدار می‌توانند به کبد و گرده‌ها آسیب برسانند و سبب مشکلات دستگاه هضمی شوند. به گفته او، کودکان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن ممکن است در برابر برخی مواد سمی آسیب‌پذیرتر باشند.
حامد وردک می‌گوید: «مصرف چای آلوده به رنگ‌های صنعتی غیرمجاز، حشره‌کش‌هایی که هنگام کشت چای استفاده می‌شوند و فلزات سنگین می‌تواند باعث مسمومیت و آسیب به صحت انسان شود. برخی از این مواد در صورت مصرف دوامدار، به حجرات کبدی و گرده‌ها صدمه می‌رسانند و سبب مشکلات دستگاه هضمی، از جمله دلبدی، استفراغ، درد بطن و اسهال می‌شوند. شدت این عوارض به نوع ماده سمی، مقدار آن و مدت مصرف بسته‌گی دارد و ممکن است در همه مصرف‌کننده‌گان یکسان نباشد.»
این پزشک می‌افزاید: «برخی رنگ‌های صنعتی غیرمجاز، مانند سودان و رودامین بی، به‌دلیل اثرات سمی و احتمال خطرات سرطانی در مواد غذایی ممنوع هستند. کودکان، زنان باردار و افرادی که به بیماری‌های کبدی و گرده‌ای مبتلا هستند، ممکن است در برابر برخی مواد سمی آسیب‌پذیرتر باشند. رنگ غیرمعمول، قیمت بسیار پایین و بسته‌بندی غیراستاندارد می‌توانند نشانه‌های هشداردهنده باشند؛ اما تنها از طریق آزمایش‌های لابراتواری می‌توان وجود و نوع مواد آلوده‌کننده را به‌گونه قطعی مشخص کرد.»
این پزشک تاکید می‌کند که رنگ تیره یا روشن چای به‌تنهایی نشان‌دهنده آلوده‌بودن آن نیست و برای تشخیص وجود مواد غیرمجاز، بررسی لابراتواری ضروری است.
براساس آمار وزارت صنعت و تجارت طالبان، افغانستان در سال ۲۰۲۴ میلادی به ارزش حدود ۸۰ میلیون دالر از ۱۳ کشور، از جمله ویتنام، چین، پاکستان، ایران، امارات متحده عربی، ترکیه، کینیا، مالزیا، قطر و سویس، چای وارد کرده است.
طبق این اطلاعات، چای سبز بخش عمده چای وارداتی افغانستان را تشکیل می‌دهد و مصرف چای سیاه کم‌تر است. با این حال، آمار مشخصی درباره میزان واردات چای در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در اطلاعات در دست‌رس این گزارش وجود ندارد.
در افغانستان هم‌چنان تلاش‌هایی برای کشت چای صورت گرفته است. براساس اطلاعات ارائه‌شده، یک دهقان در ولسوالی تنی ولایت خوست برای نخستین‌بار در زمین خود چای سبز کشت کرده و نتیجه آن تا حد زیادی مثبت بوده است. ولایت‌های کنر، لغمان، نورستان، ننگرهار و بدخشان نیز از مناطقی دانسته می‌شوند که ظرفیت کشت چای را دارند.
نظرات کاربران