درآمد ناخالص داخلی چیست؟

درآمد ناخالص داخلی (GDI) چیست؟

درآمد ناخالص داخلی یا GDI یکی از شاخص‌های مهم برای سنجش فعالیت‌های اقتصادی یک کشور است. این شاخص بر اساس مجموع درآمدی محاسبه می‌شود که از تولید کالاها و خدمات در یک بازه زمانی مشخص به دست آمده است. از نظر تئوری، درآمد ناخالص داخلی باید با تولید ناخالص داخلی (GDP) برابر باشد، چون هر دو برای اندازه‌گیری عملکرد اقتصادی کشور به کار می‌روند. با این حال، از آنجا که برای محاسبه هرکدام از داده‌های متفاوتی استفاده می‌شود، معمولاً نتایج یکسانی به دست نمی‌آید. در عمل، معمولاً GDP شاخص قابل‌اعتمادتری محسوب می‌شود، زیرا بر پایه داده‌های به‌روزتر و گسترده‌تری بنا شده است.

نکات کلیدی

• درآمد ناخالص داخلی (GDI) و تولید ناخالص داخلی (GDP) دو روش متفاوت برای اندازه‌گیری وضعیت اقتصادی کشور هستند.

• GDI نشان می‌دهد که فعالان اقتصادی در مجموع چقدر درآمد کسب کرده‌اند؛ مثلاً از محل دستمزدها یا سود شرکت‌ها.

• در مقابل، GDP نشان می‌دهد که کل اقتصاد چه میزان کالا، خدمات و فناوری تولید کرده است.

• یکی از اصول مهم اقتصاد کلان این است که درآمد با هزینه برابر است. به بیان ساده‌تر، هر پولی که در اقتصاد خرج می‌شود، در نهایت به شکل درآمد به افراد یا شرکت‌ها بازمی‌گردد. بنابراین، در یک اقتصاد متعادل، رقم GDI و GDP باید برابر باشد.

درک درآمد ناخالص داخلی (GDI)

درآمد ناخالص داخلی (GDI) مجموع درآمدی است که تمام بخش‌های یک اقتصاد در طول یک دوره زمانی به دست می‌آورند؛ از جمله حقوق و دستمزد، سود شرکت‌ها، مالیات‌ها و سایر منابع درآمدی.

در حالی‌که تولید ناخالص داخلی (GDP) شاخصی شناخته‌شده‌تر است و معمولاً توسط بانک مرکزی آمریکا برای ارزیابی فعالیت اقتصادی کشور استفاده می‌شود، GDI در مقایسه با آن کمتر شناخته شده است.

یکی از اصول پایه‌ای در اقتصاد کلان این است که درآمد برابر با هزینه است. به بیان ساده، پولی که برای خرید کالاها و خدمات خرج می‌شود، باید معادل درآمدی باشد که از تولید آن کالاها و خدمات به دست می‌آید.

فرمول و نحوه محاسبه درآمد ناخالص داخلی

فرمول GDI با فرمول GDP تفاوت دارد. در ادامه، هر دو فرمول آورده شده است:

فرمول GDI: 

GDI = حقوق و دستمزد + سود + درآمد بهره + درآمد اجاره + مالیات‌ها – یارانه‌های تولید و واردات + تعدیلات آماری

فرمول GDP:

GDP = مصرف + سرمایه‌گذاری + خریدهای دولتی + صادرات – واردات

حقوق و دستمزد شامل تمام پرداخت‌هایی است که کارکنان در ازای خدمات خود دریافت می‌کنند. سود شرکت‌ها (که با عنوان «مازاد عملیاتی خالص» نیز شناخته می‌شود) مربوط به مازاد درآمد شرکت‌های ثبت‌شده و ثبت‌نشده پس از کسر هزینه‌هاست. تعدیلات آماری نیز ممکن است شامل مالیات شرکت‌ها، سود تقسیمی و سودهایی باشد که توزیع نشده‌اند. مهم‌ترین بخش درآمد ناخالص داخلی، حقوق و دستمزد نیروی کار است. به‌طور تاریخی، تقریباً نیمی از کل درآمد ملی آمریکا به کارکنان اختصاص دارد. در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۴، درآمد ناخالص داخلی آمریکا حدود ۲۷.۶ تریلیون دلار برآورد شده که از این مقدار، ۱۴.۷ تریلیون دلار به جبران خدمات کارکنان اختصاص داشته است.

نکته: یکی دیگر از بخش‌های بزرگ GDI، مازاد عملیاتی خالص بنگاه‌های خصوصی است. در همین بازه زمانی، حدود ۶.۵ تریلیون دلار از GDI مربوط به این بخش بوده است.

مقایسه GDI و GDP

بر اساس گزارش «اداره تحلیل اقتصادی آمریکا» (BEA)، دو شاخص درآمد ناخالص داخلی (GDI) و تولید ناخالص داخلی (GDP) از نظر مفهومی معادل هستند و هر دو برای ارزیابی وضعیت کلی اقتصاد ملی به‌کار می‌روند. با این حال، ممکن است به‌دلیل اختلافات آماری، خطاهای نمونه‌گیری، تفاوت در محدوده داده‌ها یا زمان‌گیری، نتایج آن‌ها کمی با هم تفاوت داشته باشد.

به‌طور کلی، این تفاوت‌ها جزئی هستند، اما گاهی ممکن است در برخی فصل‌ها به تا یک درصد کامل هم برسند. این اختلاف در بازه‌های زمانی مختلف نیز نوسان دارد.

تفاوت اصلی بین GDI و GDP چیست؟

تولید ناخالص داخلی (GDP) بر پایه ارزش کالاها و خدماتی که خریداری شده‌اند محاسبه می‌شود. در مقابل، درآمد ناخالص داخلی (GDI) میزان درآمدی را می‌سنجد که برای تولید آن کالاها و خدمات پرداخت شده است.

به‌عبارت دیگر:

• GDP می‌گوید اقتصاد چه چیزی تولید کرده است.

• GDI می‌گوید اقتصاد از آن تولید چه چیزی به دست آورده است (مثل حقوق، سود و مالیات‌ها).

نکته مهم: GDI میزان درآمدی را نشان می‌دهد که برای تولید GDP صرف شده است. پس در یک اقتصاد متعادل، این دو شاخص باید با هم برابر باشند.

آیا GDI معیار دقیق‌تری است؟

برخی اقتصاددانان معتقدند که GDI می‌تواند نمای دقیق‌تری از وضعیت اقتصاد ارائه دهد. چرا؟ چون برآوردهای اولیه GDI معمولاً به برآوردهای نهایی نزدیک‌ترند. برای مثال، پژوهش یکی از اقتصاددانان فدرال رزرو، «جرمی نال‌والک»، نشان داد که برآوردهای اولیه GDI بهتر از GDP توانستند رکود بزرگ سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ را شناسایی کنند. به این ترتیب، اگر سیاست‌گذاران آن زمان GDI را به‌عنوان شاخص اصلی دنبال می‌کردند، شاید بهتر می‌توانستند برای بحران اقتصادی آماده شوند.

با این حال، اداره تحلیل اقتصادی آمریکا (BEA) تأکید دارد که در بلندمدت، GDI و GDP تصویر کلی و مشابهی از اقتصاد ارائه می‌دهند. طبق محاسبات BEA، همبستگی آماری بین داده‌های سالانه GDI و GDP حدود ۰.۹۷ است که نشان‌دهنده هماهنگی بالای این دو شاخص با یکدیگر است.

تحلیل درآمد ناخالص داخلی (GDI)

آمارهای مربوط به GDI کاربردهای تحلیلی مختلفی دارند. برخی از مهم‌ترین موارد استفاده عبارت‌اند از:

• نسبت حقوق و دستمزد به کل GDI: اداره تحلیل اقتصادی آمریکا (BEA) این نسبت را با سهم سود شرکت‌ها از GDI مقایسه می‌کند تا ببیند چه بخشی از درآمد کشور به کارگران می‌رسد و چه بخشی به صاحبان کسب‌وکار. یک قاعده کلی می‌گوید: «هرچقدر نرخ بیکاری پایین‌تر باشد، سهم کارگران از GDI باید بیشتر باشد.»

• مقایسه سهم جبران خدمات کارکنان با روند تورم: اقتصاددانان معمولاً انتظار دارند اگر سهم دستمزد کارکنان از GDI افزایش یابد، احتمال دارد روند تورم هم صعودی شود.

تفاوت GDI و GNI چیست؟

درآمد ناخالص داخلی (GDI) و درآمد ناخالص ملی (GNI) دو مفهوم اقتصادی نزدیک به‌هم هستند، اما یک تفاوت مهم دارند:

• GDI فقط درآمدهایی را شامل می‌شود که در داخل مرزهای یک کشور تولید شده‌اند.

• GNI علاوه بر درآمدهای داخلی، درآمدهای افراد و شرکت‌های آن کشور از خارج را نیز در بر می‌گیرد.

به بیان ساده: اگر یک شرکت آمریکایی در آلمان سود کند، آن درآمد در GNI آمریکا محاسبه می‌شود، اما در GDI نه.

کدام کشور بالاترین GNI را دارد؟

طبق آخرین آمار بانک جهانی، ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۲۲ با  ۲۵.۵۹ تریلیون دلار بالاترین درآمد ناخالص ملی جهان را داشته است. در رتبه دوم چین با ۱۸.۱۳ تریلیون دلار قرار دارد.

GNI سرانه در آمریکا چقدر است؟

براساس جدیدترین آمار بانک جهانی، GNI سرانه (درآمد ملی به ازای هر نفر) در آمریکا در سال ۲۰۲۲ معادل ۷۶,۷۷۰ دلار بوده است. این کشور در رتبه هشتم جهان قرار دارد.

جمع‌بندی

درآمد ناخالص داخلی (GDI) شاخصی است که فعالیت اقتصادی یک کشور را بر اساس کل درآمدهای به‌دست‌آمده در داخل مرزهای آن کشور اندازه‌گیری می‌کند. این شاخص به اندازه GDP (تولید ناخالص داخلی) رایج نیست، اما معمولاً مقدار آن‌ها بسیار نزدیک به هم است. تفاوت‌های جزئی بین این دو بیشتر به دلیل نوع داده‌هایی است که برای محاسبه آن‌ها استفاده می‌شود.

به‌طور کلی:

1. GDI نشان می‌دهد کشور چقدر درآمد داشته

2. GDP نشان می‌دهد کشور چقدر تولید کرده