مبادله (سوآپ) دارایی چیست؟

سوآپ دارایی چیست؟
سوآپ دارایی یک قرارداد مشتقه است که در آن دو طرف دارایی‌های ثابت و شناور را با یکدیگر مبادله می‌کنند. دارایی‌های شناور به طور مداوم در مقدار یا ارزش تغییر می‌کنند. بیشتر سوآپ‌ها شامل جریان‌های نقدی مبتنی بر مبلغ اصلی فرضی و مبادله‌ی واقعی یک دارایی هستند.

سوآپ‌ها در بورس معامله نمی‌شوند و سرمایه‌گذاران خود معمولاً وارد سوآپ نمی‌شوند. بلکه، سوآپ‌ها قراردادهای فرابورس (OTC) بین کسب‌وکارها یا مؤسسات مالی هستند.

نکات کلیدی
یک سوآپ دارایی یک ابزار مالی با ویژگی‌های جریان نقدی نامطلوب را به ابزاری با جریان نقدی مطلوب تبدیل می‌کند.
طرفین یک معامله‌ی سوآپ دارایی شامل فروشنده‌ی حفاظت و خریدار سوآپ هستند.
فروشنده، یک اسپرد سوآپ دارایی معادل نرخ شبانه به‌علاوه یا منهای یک اسپرد از پیش محاسبه‌شده پرداخت می‌کند.

فرآیند سوآپ دارایی
سوآپ‌های دارایی ریسک‌های ارز، اعتباری یا نرخ بهره را پوشش می‌دهند. سوآپ‌های دارایی نرخ‌های بهره‌ی ثابت کوپن اوراق قرضه را با نرخ‌های شناور جایگزین می‌کنند. یک سرمایه‌گذار یک موقعیت اوراق قرضه را به دست می‌آورد و سپس وارد یک سوآپ نرخ بهره با بانکی می‌شود که آن اوراق را به او فروخته است.

خریدار سوآپ یا حفاظت، اوراق قرضه‌ای را از فروشنده‌ی سوآپ یا حفاظت خریداری می‌کند و «قیمت ناخالص» را می‌پردازد. این قیمت معادل ارزش اسمی اوراق به‌علاوه‌ی بهره‌ی انباشته‌ی آن است. خریدار وارد قراردادی می‌شود که به موجب آن به فروشنده پرداخت‌های کوپن ثابت معادل آنچه از اوراق دریافت می‌کند، می‌پردازد. فروشنده توافق می‌کند که به خریدار پرداختی شناور بر اساس یک نرخ معیار به‌علاوه یا منهای یک اسپرد ثابت بپردازد.

سررسید این سوآپ با سررسید دارایی یکسان است. خریدار سوآپ اساساً در حال خرید حفاظت است و فروشنده‌ی سوآپ نیز آن حفاظت را می‌فروشد. در صورت نکول، خریدار سوآپ همچنان پرداخت‌هایی به‌علاوه یا منهای اسپرد از فروشنده‌ی سوآپ دریافت خواهد کرد.

نکته‌ی مهم: بانک‌ها از سوآپ‌های دارایی برای تبدیل دارایی‌های ثابت با نرخ بلندمدت به ابزارهای با نرخ شناور برای تطابق با بدهی‌های کوتاه‌مدت استفاده می‌کنند.

محاسبه‌ی اسپرد (Calculating Spread)
اسپرد سوآپ دارایی تفاوت بین بازده اوراق قرضه و نرخ سوآپ متناظر است. این اسپرد نشان‌دهنده‌ی حق بیمه یا تخفیفی است که دارنده‌ی اوراق نسبت به نرخ سوآپ دریافت یا پرداخت می‌کند. این اسپرد معمولاً بر حسب واحد پایه (basis points) بیان می‌شود.

بازده اوراق قرضه: نرخ تنزیلی که در آن ارزش فعلی جریان‌های نقدی اوراق برابر با قیمت بازار اوراق است.
نرخ سوآپ: نرخ ثابت در قرارداد سوآپ که در آن ارزش بخش ثابت برابر با ارزش بخش شناور است.

مهم: سوآپ‌های دارایی عموماً به نرخ بهره‌ی تامین مالی شبانه‌ی تضمین‌شده (SOFR) متکی هستند. این نرخ بهره‌ای است که بانک‌ها برای قیمت‌گذاری مشتقات و وام‌های دلاری ایالات متحده استفاده می‌کنند. SOFR بر اساس تراکنش‌های بازار بازخرید خزانه‌داری (Treasury repurchase market) است، جایی که سرمایه‌گذاران وام‌های شبانه را با پشتوانه‌ی دارایی‌های اوراق قرضه به بانک‌ها ارائه می‌دهند.

مثالی از یک سوآپ دارایی
فرض کنید یک کسب‌وکار اوراق قرضه‌ای را با قیمت ناخالص ۱۱۰٪ خریداری می‌کند و می‌خواهد ریسک نکول صادرکننده‌ی اوراق را پوشش دهد. کوپن‌های ثابت اوراق معادل ۶٪ از ارزش اسمی است. نرخ سوآپ ۵٪ است. فرض کنید سرمایه‌گذار باید در طول عمر سوآپ ۰.۵٪ حق بیمه پرداخت کند. اسپرد سوآپ دارایی برابر با ۰.۵٪ (۶٪ - ۵٪ - ۰.۵٪) است. بنابراین بانک در طول عمر سوآپ به کسب‌وکار نرخ‌های SOFR به‌علاوه‌ی ۰.۵٪ پرداخت می‌کند.

سوآپ‌های دارایی چه تفاوتی با سوآپ‌های ساده‌ی وانیلی دارند؟
سوآپ ساده‌ی وانیلی ساده‌ترین نوع در بازار است و معمولاً برای پوشش ریسک نرخ بهره‌ی شناور استفاده می‌شود. سوآپ‌های دارایی مشابه سوآپ ساده‌ی وانیلی هستند با این تفاوت کلیدی که دارایی پایه‌ی قرارداد سوآپ متفاوت است.

سوآپ‌های دارایی چگونه از زیان ریسک اعتباری جلوگیری می‌کنند؟
سوآپ‌های دارایی می‌توانند در برابر زیان ناشی از ریسک اعتباری، مانند نکول یا ورشکستگی صادرکننده‌ی اوراق، بیمه کنند. در اینجا خریدار سوآپ همچنین در حال خرید حفاظت است. برخی سوآپ‌های دارایی می‌توانند پیچیده باشند، مانند تراکنش‌های سوآپ دارایی همراه با اختیار تبدیل (ASCOT) که برای جدا کردن مؤلفه‌های با درآمد ثابت و مؤلفه‌های سهام یک اوراق قرضه استفاده می‌شوند.

تفاوت بین اسپرد مثبت یا منفی در سوآپ دارایی چیست؟
اگر اسپرد مثبت باشد، دارنده‌ی اوراق برای ریسک اعتباری اوراق حق بیمه دریافت می‌کند. اگر اسپرد منفی باشد، دارنده‌ی اوراق برای حذف ریسک اعتباری اوراق حق بیمه پرداخت می‌کند.

نتیجه‌گیری
یک سوآپ دارایی یک قرارداد مشتقه بین دو طرف است که دارایی‌های ثابت و شناور را با یکدیگر مبادله می‌کنند. این تراکنش‌ها به‌صورت فرابورس (OTC) و بر اساس شرایط توافق‌شده بین خریدار و فروشنده انجام می‌شوند.