T+1 چیست؟

T+1، T+2 و T+3 چیست؟

T+1، T+2 و T+3 به دوره‌های تسویه معاملات اوراق بهادار اشاره دارند، که در آن‌ها "T" نشان‌دهنده تاریخ معامله است. این اصطلاحات تعیین می‌کنند که انتقال اوراق بهادار و پرداخت‌های مربوطه چه زمانی انجام می‌شود و بر زمان رسمی شدن سرمایه‌گذاران به‌عنوان سهامدار تأثیر می‌گذارند. درک این دوره‌ها برای مدیریت زمان‌بندی سرمایه‌گذاری و واجد شرایط بودن برای دریافت سود سهام حیاتی است. اخیراً در ایالات متحده، معاملات بازار سهام به استاندارد T+1 تغییر کرده است.

نکات کلیدی

• T+1، T+2 و T+3 به تعداد روزهای کاری پس از معامله اشاره دارند که تسویه در آن انجام می‌شود. از سال ۱۴۰۳ (۲۰۲۴)، T+1 استاندارد جدید برای سهام ایالات متحده است.
• روزهای تسویه فقط شامل روزهای باز بودن بازار است و آخر هفته‌ها و تعطیلات رسمی از این زمان‌بندی مستثنی هستند.
• دوره تسویه T+1 با هدف کاهش ریسک تسویه و هماهنگی با فناوری‌های مدرن با تسهیل معاملات سریع‌تر طراحی شده است.
• در حالی که سهام از تسویه T+1 پیروی می‌کنند، سایر اوراق بهادار مانند اوراق قرضه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری ممکن است بین T+1 تا T+3 متفاوت باشند.
• درک تاریخ‌های تسویه برای سرمایه‌گذاران در سهام پرداخت‌کننده سود سهام، برای تعیین واجد شرایط بودن دریافت سود سهام حیاتی است.

نگاهی دقیق‌تر به دوره‌های تسویه: T+1، T+2 و T+3

دوره تسویه T+1 (T+2، T+3) فقط شامل روزهایی است که بازار سهام باز است. T+1 به این معناست که اگر معامله‌ای در روز دوشنبه انجام شود، تسویه باید تا روز سه‌شنبه انجام شود. به همین ترتیب، T+3 به این معناست که معامله‌ای که در روز دوشنبه انجام شده، باید تا روز پنج‌شنبه تسویه شود، مشروط بر اینکه در این بین تعطیلی وجود نداشته باشد.

دانستن تاریخ تسویه سهام برای سرمایه‌گذاران یا معامله‌گران استراتژیکی که به شرکت‌های پرداخت‌کننده سود سهام علاقه‌مندند، مهم است، زیرا تاریخ تسویه می‌تواند تعیین کند که کدام طرف سود سهام را دریافت می‌کند. به عبارت دیگر، معامله باید پیش از تاریخ ثبت (record date) برای سود سهام تسویه شود تا خریدار سهام بتواند سود سهام را دریافت کند.

پیش‌تر، معاملات اوراق بهادار به‌صورت دستی و نه الکترونیکی انجام می‌شد. سرمایه‌گذاران باید منتظر تحویل اوراق بهادار خاص، که گواهی واقعی بودند، می‌ماندند و تا زمان دریافت، پرداخت نمی‌کردند. تنظیم‌کنندگان بازار دوره‌ای برای تحویل تعیین کردند، زیرا زمان تحویل و قیمت‌ها ممکن بود تغییر کند. برای سال‌ها، تاریخ تسویه سهام به‌طور سنتی T+5 یا پنج روز کاری پس از تاریخ معامله بود. این دوره به T+3 و سپس در سال ۱۳۹۶ (۲۰۱۷) به T+2 کاهش یافت. در سال ۱۴۰۳ (۲۰۲۴)، تسویه سهام به T+1 کوتاه‌تر شد.

تاریخ‌های تسویه بر اساس نوع اوراق بهادار متفاوت است. در حال حاضر، همه سهام T+1 هستند؛ اما اوراق قرضه، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و برخی صندوق‌های بازار پول بین T+1، T+2 و T+3 متفاوت‌اند.

نکته: تاریخ تسویه، تاریخی است که سرمایه‌گذار به‌عنوان سهامدار ثبت‌شده شناخته می‌شود. آخر هفته‌ها و تعطیلات رسمی در شمارش روزها لحاظ نمی‌شوند. سرمایه‌گذاران باید از تاریخ تسویه آگاه باشند، زیرا این تاریخ تعیین می‌کند که چه زمانی به‌طور رسمی سهامدار ثبت‌شده می‌شوند و این می‌تواند بر واجد شرایط بودن آن‌ها برای دریافت سود سهام تأثیر بگذارد.

پیمایش در دوره تسویه T+1: معنی آن برای معاملات سهام

در اردیبهشت ۱۴۰۳ (مه ۲۰۲۴)، بازار سهام ایالات متحده به دوره تسویه T+1 تغییر کرد و معاملات را در روز کاری بعدی تسویه می‌کند. این تغییر، که ابتدا توسط کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) در بهمن ۱۴۰۱ (فوریه ۲۰۲۳) تصویب شد، دوره تسویه را از استاندارد قبلی T+2، که از سال ۱۳۹۶ (۲۰۱۷) برقرار بود، کوتاه‌تر کرد. آخرین باری که بازار سهام ایالات متحده دوره تسویه یک‌روزه داشت، حدود ۱۰۰ سال پیش بود.

دوره تسویه جدید T+1 برای معاملات سهام فهرست‌شده، اوراق قرضه، اوراق بهادار شهری، صندوق‌های قابل‌معامله در بورس، برخی صندوق‌های سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های محدود که در بورس معامله می‌شوند، اعمال می‌شود. طبق قانون جدید، اگر سرمایه‌گذاری در روز دوشنبه سهامی را بفروشد، معامله در روز سه‌شنبه تسویه می‌شود، به این معنی که انتقال رسمی اوراق بهادار به حساب خریدار و پول به حساب فروشنده یک روز کاری پس از معامله انجام می‌شود.

کمیسیون بورس و اوراق بهادار اشاره کرده است که ممکن است در نتیجه کوتاه شدن دوره تسویه، به‌طور موقت افزایشی در معاملات ناموفق رخ دهد، زیرا کارگزاران در حال تنظیم خود هستند. در موارد نادر، سرمایه‌گذاران ممکن است نیاز داشته باشند گواهی‌های اوراق بهادار را زودتر یا از طریق روش‌های متفاوتی به کارگزاران خود تحویل دهند، و کسانی که اوراق بهادار خریداری می‌کنند، ممکن است نیاز داشته باشند یک روز کاری زودتر پرداخت کنند. این تغییر همچنین ممکن است بر برخی مفاد قراردادهای حاشیه‌ای تأثیر بگذارد، بنابراین سرمایه‌گذاران باید با کارگزاران خود در مورد تغییراتی که ممکن است به‌طور خاص بر حساب‌هایشان تأثیر بگذارد، مشورت کنند.

گذار به دوره تسویه T+1 در سایر حوزه‌ها، از جمله کانادا و مکزیک، نیز در همان روز رخ داده است. انتظار می‌رود این تغییر بازار سهام ایالات متحده را با زمان‌های تسویه سریع‌تر که با فناوری‌های مدرن اطلاعات و ارتباطات هم‌راستاست، هماهنگ کند.

نکته مهم: دوره بین معامله و تسویه، زمان انعطاف‌پذیری نیست که سرمایه‌گذار بتواند از معامله خارج شود. معامله در روز معامله نهایی می‌شود—فقط انتقال است که تا زمان تسویه انجام نمی‌شود.

نمونه‌ای از فرآیند تسویه T+1 در دنیای واقعی

فرض کنید در روز دوشنبه، ۱۴ خرداد (۳ ژوئن)، سرمایه‌گذاری به نام سارا تصمیم می‌گیرد ۱۰۰ سهم از شرکت XYZ را با قیمت ۵۰ دلار به ازای هر سهم بفروشد. او سفارش را از طریق کارگزار خود ثبت می‌کند و معامله در همان روز اجرا می‌شود.

در دوره تسویه T+1، تاریخ تسویه این معامله سه‌شنبه، ۱۵ خرداد (۴ ژوئن) خواهد بود (با فرض نبود تعطیلی). این به این معناست که:

1. کارگزار سارا ۱۰۰ سهم از شرکت XYZ را در روز سه‌شنبه، ۱۵ خرداد، به حساب خریدار تحویل خواهد داد.

2. پرداخت خریدار به مبلغ ۵,۰۰۰ دلار (۱۰۰ سهم × ۵۰ دلار به ازای هر سهم) در روز سه‌شنبه، ۱۵ خرداد، به حساب سارا واریز خواهد شد.

اگر معامله تحت دوره تسویه T+2 اجرا می‌شد، تاریخ تسویه چهارشنبه، ۱۶ خرداد (۵ ژوئن) می‌بود، به این معنی که انتقال اوراق بهادار و پول دو روز کاری پس از تاریخ معامله انجام می‌شد، نه یک روز.

تاریخچه دوره‌های تسویه سهام ایالات متحده چیست؟

یک قرن پیش، سهام به‌صورت دستی با T+1 تسویه می‌شد. با افزایش شدید علاقه به معاملات سهام و حجم سهام، نیاز به ساده‌سازی فرآیند تسویه نیز افزایش یافت. کمیسیون بورس و اوراق بهادار ابتدا دوره تسویه استاندارد پنج روز کاری (T+5) را برای اکثر معاملات اوراق بهادار تعیین کرد تا زمان کافی برای تحویل فیزیکی گواهی‌های سهام و پرداخت‌های مربوطه فراهم شود. این دوره در سال ۱۳۷۲ (۱۹۹۳) به T+3 کاهش یافت و در سال ۱۳۹۶ (۲۰۱۷) به T+2 و در سال ۱۴۰۳ (۲۰۲۴) از T+2 به T+1 کوتاه‌تر شد.

آیا استثناهایی برای دوره تسویه جدید T+1 وجود دارد؟

بله، برخی انواع اوراق بهادار و معاملات ممکن است از دوره تسویه T+1 مستثنی باشند. برای مثال، برخی عرضه‌های اولیه، مانند عرضه‌های عمومی اولیه (IPOs)، ممکن است دوره‌های تسویه متفاوتی داشته باشند که توسط بورس فهرست‌کننده تعیین می‌شود. علاوه بر این، برخی اوراق بهادار با درآمد ثابت، مانند اوراق خزانه ایالات متحده و بسیاری از ابزارهای بازار پول، در حال حاضر با T+1 یا حتی T+0 (تسویه در همان روز) تسویه می‌شوند.

ریسک تسویه چیست؟

ریسک تسویه احتمال این است که یک یا چند طرف نتوانند شرایط قرارداد را در زمان توافق‌شده انجام دهند. ریسک تسویه نوعی ریسک طرف مقابل است که با ریسک نکول و همچنین تفاوت‌های زمانی بین طرف‌ها مرتبط است. ریسک تسویه همچنین به‌عنوان ریسک تحویل یا ریسک هرستات شناخته می‌شود. دوره زمانی برای معامله تا تسویه برای کاهش ریسک تسویه طراحی شده است تا اطمینان حاصل شود که همه اطلاعات و پرداخت‌ها برای همه طرف‌های درگیر در دسترس است.

نکات کلیدی درباره دوره‌های تسویه: T+1 و فراتر از آن

بازار سهام ایالات متحده اکنون از دوره تسویه T+1 استفاده می‌کند، به این معنی که معاملات اوراق بهادار یک روز کاری پس از تاریخ معامله تسویه می‌شوند. این دوره سریع‌تر ریسک تسویه را کاهش می‌دهد و با فناوری‌های مدرن هماهنگ است.

در حالی که سهام از این دوره پیروی می‌کنند، سایر اوراق بهادار مانند اوراق قرضه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری ممکن است بین T+1، T+2 و T+3 متفاوت باشند. برای سرمایه‌گذاران، درک تاریخ‌های تسویه برای تعیین زمان سهامدار ثبت‌شده شدن، که بر واجد شرایط بودن برای دریافت سود سهام تأثیر می‌گذارد، حیاتی است. اگرچه دوره T+1 از سال ۱۴۰۳ (۲۰۲۴) در ایالات متحده استاندارد است، برخی اوراق بهادار و انواع معاملات، مانند عرضه‌های عمومی اولیه و برخی اوراق بهادار با درآمد ثابت، ممکن است همچنان از زمان‌بندی‌های متفاوتی پیروی کنند.