قرارداد هوشمند چیست؟

قرارداد هوشمند یک برنامه خود-اجرا است که اقدامات مورد نیاز در یک تراکنش بلاکچین را به صورت خودکار انجام می‌دهد. پس از انجام، این تراکنش‌ها قابل ردیابی هستند و نمی‌توان آنها را لغو کرد. بهترین راه برای تصور یک قرارداد هوشمند، مقایسه آن با یک دستگاه فروش خودکار است وقتی مقدار درست پول را وارد کنید و دکمه یک آیتم را فشار دهید، برنامه (قرارداد هوشمند) دستگاه را فعال می‌کند تا آیتم انتخاب‌شده شما را تحویل دهد.

قراردادهای هوشمند امکان انجام تراکنش‌ها و توافق‌نامه‌های امن بین طرف‌های ناشناس را بدون نیاز به یک مقام مرکزی یا سیستم حقوقی فراهم می‌کنند.

در حالی که فناوری بلاکچین در درجه اول به عنوان پایه‌ای برای بیت‌کوین شناخته شده است، اما بسیار فراتر از پشتیبانی از یک ارز مجازی تکامل یافته است.

نکات کلیدی

• قراردادهای هوشمند برنامه‌های خود-اجرایی در بلاکچین هستند که وقتی شرایط خاصی برآورده شود، تراکنش‌ها را به طور خودکار انجام می‌دهند و نیاز به یک مقام مرکزی یا واسطه را حذف می‌کنند.
• این مفهوم ابتدا در سال 1994 توسط نیک سابو پیشنهاد شد و اکنون برای کاربردهای مختلفی از جمله املاک، تجارت و مدیریت زنجیره تأمین حیاتی شده است.
• قراردادهای هوشمند با اجرای خودکار توافق‌نامه‌ها بین طرف‌ها، فرآیندها را ساده می‌کنند، اما ارتباط آنها با اقدامات دنیای واقعی—مانند تحویل کالاهای فیزیکی هنوز در حال توسعه است.
• مزیت اصلی قراردادهای هوشمند کاهش دخالت طرف سوم است، اگرچه این فناوری با چالش‌ها و محدودیت‌هایی نیز مواجه است که باید برطرف شوند.

تکامل قراردادهای هوشمند

قراردادهای هوشمند اولین بار در سال 1994 توسط نیک سابو، دانشمند کامپیوتر آمریکایی که در سال 1998 مفهوم ارز مجازی به نام "بیت گلد" را مطرح کرد، پیشنهاد شدند 10 سال قبل از معرفی بیت‌کوین. شایعاتی وجود دارد که سابو همان ساتوشی ناکاموتو، مخترع ناشناس بیت‌کوین است، که او این ادعا را رد کرده است.

سابو قراردادهای هوشمند را به عنوان پروتکل‌های تراکنش کامپیوتری تعریف کرد که شرایط یک قرارداد را اجرا می‌کنند. او می‌خواست عملکرد روش‌های تراکنش الکترونیکی، مانند نقاط فروش (POS)، را به حوزه دیجیتال گسترش دهد. مقاله سابو همچنین قراردادهایی برای دارایی‌های مصنوعی، مانند ترکیب مشتقات و اوراق قرضه، پیشنهاد داد. سابو نوشت: «این اوراق بهادار جدید با ترکیب اوراق بهادار (مانند اوراق قرضه) و مشتقات (اختیار معامله و قراردادهای آتی) به روش‌های متنوعی تشکیل می‌شوند. ساختارهای پرداخت بسیار پیچیده...اکنون می‌توانند در قراردادهای استاندارد ساخته شده و با هزینه‌های تراکنش پایین معامله شوند، به دلیل تجزیه و تحلیل کامپیوتری این ساختارهای پیچیده.»

واقعیت مهم: 

قراردادهای هوشمند شامل زبان حقوقی یا شرایط واقعی یک توافق‌نامه نیستند. آنها اسکریپت‌هایی هستند که شامل توابع، ماژول‌های وارداتی و سایر برنامه‌نویسی‌هایی هستند که اقدامات بین دو طرف را خودکار می‌کنند.

چندین پیش‌بینی سابو حتی قبل از ظهور فناوری بلاکچین به حقیقت پیوست. به عنوان مثال، تجارت مشتقات اکنون عمدتاً از طریق شبکه‌های کامپیوتری با استفاده از ساختارهای پیچیده انجام می‌شود.

کاربردهای عملی قراردادهای هوشمند

از آنجا که قراردادهای هوشمند توافق‌نامه‌ها را اجرا می‌کنند، می‌توانند برای اهداف مختلفی استفاده شوند. یکی از ساده‌ترین کاربردها اطمینان از انجام تراکنش‌ها بین دو طرف است، مانند خرید و تحویل کالاها. به عنوان مثال، یک تولیدکننده که به مواد اولیه نیاز دارد می‌تواند پرداخت‌ها را با استفاده از قراردادهای هوشمند تنظیم کند، و تأمین‌کننده می‌تواند حمل‌ونقل را تنظیم کند. سپس، بسته به توافق بین دو کسب‌وکار، وجوه می‌توانند به طور خودکار به تأمین‌کننده در زمان حمل یا تحویل منتقل شوند.

مهم:

درک این نکته مهم است که ارتباطات بین تراکنش‌های بلاکچین و انتقال‌های دنیای واقعی هنوز در حال توسعه است. به عنوان مثال، اگر شما با استفاده از اتر (ether) از یک خرده‌فروش در بلاکچینی که به اتریوم متصل است، کالایی خریداری کنید، همچنان نیاز به بسته‌بندی و حمل‌ونقل انسانی دارد. در این مورد، یک قرارداد هوشمند احتمالاً ارز دیجیتال شما را به خرده‌فروش منتقل می‌کند و اسکریپت دیگری را فعال می‌کند که به بخش حمل‌ونقل اطلاع می‌دهد که فروشی انجام شده است.

معاملات املاک، تجارت سهام و کالاها، وام‌دهی، حاکمیت شرکتی، زنجیره تأمین، حل اختلافات و مراقبت‌های بهداشتی تنها چند نمونه هستند که قراردادهای هوشمند در آنها کاربردهای نظری دارند.

مزایا و چالش‌های قراردادهای هوشمند

مزیت اصلی قراردادهای هوشمند، مانند بلاکچین، این است که نیاز به طرف‌های سوم را حذف می‌کنند. سایر مزایای این فناوری عبارتند از:

• کارایی: آنها اجرای قرارداد را سرعت می‌بخشند.
• دقت: هیچ خطای انسانی نمی‌تواند وارد شود.
• غیرقابل‌تغییر بودن: برنامه‌نویسی نمی‌تواند تغییر کند.

برخی از معایب قراردادهای هوشمند عبارتند از:

• دائمی بودن: در صورت وجود اشتباه نمی‌توان آنها را تغییر داد.
• عامل انسانی: آنها به برنامه‌نویس وابسته هستند تا اطمینان حاصل شود که کد به درستی برای اجرای اقدامات مورد نظر برنامه‌ریزی شده است.
• نقاط ضعف: ممکن است در کدنویسی نقاط ضعفی وجود داشته باشد که اجازه می‌دهد قراردادها به نیت بد اجرا شوند.

مثالی از قرارداد هوشمند چیست؟

یک مثال ساده از قرارداد هوشمند، تراکنش فروش بین یک مصرف‌کننده و یک کسب‌وکار است. قرارداد هوشمند می‌تواند پرداخت مشتری را اجرا کرده و فرآیند حمل‌ونقل کسب‌وکار را آغاز کند.

هدف از قرارداد هوشمند چیست؟

هدف قراردادهای هوشمند حذف نیاز به یک طرف سوم قابل اعتماد برای تسهیل اقدامات بین طرف‌هایی است که به یکدیگر اعتماد ندارند.

چهار بخش اصلی یک قرارداد هوشمند چیست؟

این بستگی به بلاکچین و نحوه برنامه‌ریزی آن دارد. به طور کلی، قراردادهای هوشمند دارای متغیرهای حالت (داده‌ها)، توابع (آنچه می‌توان انجام داد)، رویدادها (پیام‌های ورودی و خروجی) و اصلاح‌کننده‌ها (قوانین خاص برای کاربران خاص) هستند. برخی ممکن است بسته به طراحی خود عناصر اضافی داشته باشند.

نتیجه‌گیری

قراردادهای هوشمند کدهایی هستند که در یک بلاکچین نوشته شده‌اند و اقداماتی را که دو طرف خارج از زنجیره توافق کرده‌اند، اجرا می‌کنند. با خودکار کردن این اقدامات، نیاز به واسطه یا اعتماد بین طرف‌ها حذف می‌شود.