به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، تابستان امسال برای بخش ساختمان و مسکن، یکی از سخت‌ترین فصول سال‌های اخیر بود. گزارش تازه اتاق بازرگانی ایران نشان می‌دهد شاخص «محیط کسب‌وکار» در بخش ساختمان به عدد ۶.۲۵ و در بخش املاک و مستغلات به ۶.۷۵ رسیده است؛ ارقامی که هر دو را به نامساعدترین فعالیت اقتصادی کشور در میان ۱۴ حوزه مورد بررسی تبدیل می‌کند. به زبان ساده، این یعنی تولید در بخش ساختمان و معاملات در بازار مسکن، بیش از هر زمان دیگری در سال‌های گذشته با مانع و مشکل روبه‌رو هستند. دو عامل اصلی این وضعیت نیز مشخص است: افزایش ناگهانی قیمت مصالح ساختمانی و کمبود تقاضای واقعی در بازار مسکن.
شوک هم‌زمان هزینه و تقاضا؛ دو لبه قیچی رکود
امسال هم سازنده‌ها و هم تولیدکنندگان مصالح ساختمانی در تنگنا قرار گرفتند. از یک‌سو، هزینه تولید مصالح به دلیل قطعی برق و آب، افزایش قیمت انرژی، رشد نرخ ارز و کمبود نیروی کار افزایش یافته است؛ از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید مردم باعث شده بازار خرید و فروش مسکن تقریباً راکد شود. در نتیجه، بسیاری از تولیدکنندگان مجبور شده‌اند با ظرفیت کمتر کار کنند یا حتی بخشی از خط تولید خود را متوقف کنند. شاخص مربوط به «تغییرات غیرقابل‌پیش‌بینی قیمت مصالح» در بخش ساختمان به عدد ۸.۷۳ رسیده که به‌معنای بدترین شرایط از سال ۱۳۹۹ است. همچنین شاخص «کمبود تقاضا» در بخش املاک و مستغلات به ۸.۶۷ رسیده که از سال ۱۳۹۷ تاکنون بی‌سابقه است. این شرایط باعث شده «رکود» در حلقه‌های مختلف زنجیره مسکن (از کارخانه تولید گچ و فولاد گرفته تا سازنده و فروشنده واحد مسکونی) دست به دست شود و همه بخش‌ها را درگیر کند.
گفت‌وگو با تولیدکنندگان مصالح؛ زنجیره‌ای که درگیر بحران شده است
در گفت‌وگو با فعالان پنج گروه مهم تولید مصالح ساختمانی یعنی گچ، فولاد، سیمان، آجر و لوله و پروفیل، همه آن‌ها از افزایش شدید هزینه‌ها و کاهش فروش سخن گفته‌اند:
-
صنعت گچ: هزینه تولید از ابتدای امسال تا پاییز تقریباً دو برابر شده و بسیاری از واحدها فقط با ۴۰ درصد ظرفیت خود کار می‌کنند. برخی حتی مجبورند محصولات را زیر قیمت واقعی بفروشند تا در بازار بمانند.
-
فولاد: فروش مقاطع طویل فولادی تا ۴۰ درصد کاهش یافته و سازندگان ساختمان به دلیل کمبود نقدینگی پیشنهاد «تهاتر آپارتمان با فولاد» می‌دهند؛ اما تولیدکنندگان به‌دلیل نیاز فوری به پول نقد، کمتر چنین پیشنهادی را می‌پذیرند.
-
سیمان: تولید و فروش این محصول در نیمه نخست امسال حدود ۱۰ درصد کاهش یافته و هزینه انرژی، حمل‌ونقل و مواد اولیه تا ۴۰ درصد رشد کرده است.
-
لوله و پروفیل: افزایش ۴۵ تا ۷۰ درصدی هزینه تولید و تعطیلی تعدادی از واحدها، این بخش را نیز به شدت آسیب‌پذیر کرده است.
-
آجر: هزینه تولید آجر نسبت به پارسال دو برابر شده و حجم تولید حدود ۳۰ درصد افت کرده است.
به گفته فعالان بازار، ترکیب افزایش هزینه تولید و نبود خریدار باعث شده «رکود» از بخش مسکن به صنایع تولیدی سرایت کند؛ وضعیتی که معمولاً بازگشت از آن دشوار و زمان‌بر است.
تهاتر، راه نجات یا علامت هشدار؟
در شرایطی که ساخت‌وساز در رکود است و نقدینگی در گردش نیست، پیشنهاد تهاتر مصالح با آپارتمان رو به افزایش است. این روش یعنی سازنده به‌جای پرداخت پول نقد، آپارتمان خود را به تولیدکننده مصالح می‌دهد. اما به گفته کارشناسان، این روش بیش از آنکه نشانه خلاقیت مالی باشد، نشانه فشار شدید نقدینگی در بازار است. تولیدکنندگان نیز تمایل چندانی به تهاتر ندارند، چون فروش نقدی برای تأمین سرمایه در گردش ضروری است. به بیان دیگر، وقتی تولیدکننده برای حفظ جریان نقدی خود حاضر نیست محصولش را در برابر ملک تهاتر کند، یعنی عمق رکود به سطح خطرناکی رسیده است.
چشم‌انداز؛ مسکن همچنان در «تله رکود»
بررسی‌ها نشان می‌دهد چشم‌انداز بخش ساختمان و صنایع وابسته به آن در کوتاه‌مدت چندان روشن نیست. کاهش تقاضای خرید مسکن، ناترازی در تأمین انرژی کارخانه‌ها و نبود ثبات در بازار ارز، سه عاملی هستند که رکود را در این حوزه تثبیت کرده‌اند. قطعی‌های مکرر برق و گاز، افزایش هزینه‌های تولید و کاهش نقدینگی در میان تولیدکنندگان باعث شده بسیاری از واحدها با ظرفیت پایین فعالیت کنند و در مقابل، ضعف قدرت خرید مردم نیز بازار مصرف را عملاً از حرکت بازداشته است.
کارشناسان معتقدند خروج از این وضعیت تنها با اقدام هم‌زمان در سه مسیر امکان‌پذیر است: تضمین انرژی پایدار برای تولیدکنندگان، حمایت مالی هدفمند از صنایع درگیر رکود، و تقویت تقاضای واقعی از طریق افزایش توان خرید خانوارها. در غیر این صورت، رکود فعلی می‌تواند طولانی‌تر و عمیق‌تر شود و بخش ساختمان را همچنان در «تله رکود» نگه دارد.
نظرات کاربران