به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در دوازدهمین مرحله از فروش محصولات ایران‌خودرو، مراسم قرعه‌کشی در شرایطی برگزار شد که نزدیک به ۶.۸ میلیون نفر برای خرید خودرو ثبت‌نام کردند. این در حالی است که تعداد خودروهای عرضه‌شده تنها ۴۹ هزار دستگاه بوده و همین موضوع باعث شده شانس برنده‌شدن هر متقاضی به کمتر از یک درصد برسد. به بیان ساده، از هر هزار نفر تنها حدود هفت نفر امکان دریافت خودرو را دارند؛ آماری که نشان می‌دهد قرعه‌کشی همچنان به یک رقابت بسیار دشوار و فشرده تبدیل شده است.
ریزش تقاضا نسبت به دوره قبل؛ اما همچنان چند میلیونی
اگرچه تعداد متقاضیان در این مرحله بسیار بالا بوده، اما مقایسه با فروش آذرماه نشان می‌دهد میزان تقاضا کاهش یافته است. در مرحله قبلی بیش از ۱۰ میلیون نفر ثبت‌نام کرده بودند و اکنون این رقم حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر کمتر شده است؛ یعنی افتی معادل ۳۲ درصد. با این حال، حتی این کاهش نیز نتوانسته از فشار تقاضا بر بازار کم کند و همچنان میلیون‌ها نفر در صف خرید خودرو باقی مانده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که حتی کاهش نسبی استقبال نیز به معنای فروکش‌کردن بحران تقاضا نیست، بلکه صرفاً شدت آن اندکی کمتر شده است.
شکاف قیمت کارخانه و بازار؛ موتور اصلی هجوم متقاضیان
یکی از مهم‌ترین دلایل تداوم استقبال از طرح‌های فروش ایران‌خودرو، اختلاف قابل‌توجه میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است. بررسی‌ها نشان می‌دهد با وجود افزایش قیمت محصولات تولیدی این شرکت تا حدود ۳۹ درصد، میانگین شکاف قیمتی ۱۱ محصول به حدود ۲۴.۸ درصد رسیده است. در برخی مدل‌ها این اختلاف حتی بیشتر است؛ برای نمونه خودروی دناپلاس که در این مرحله نیز عرضه شد، اختلاف قیمتی بالای ۳۳ درصد دارد. چنین فاصله‌ای باعث می‌شود خودرو برای بسیاری از متقاضیان نه یک نیاز مصرفی، بلکه فرصتی برای کسب سود تلقی شود و همین مسئله تقاضا را به شکل غیرعادی بالا نگه می‌دارد.
حذف شرط حساب وکالتی؛ تسهیل ثبت‌نام و افزایش مشارکت
عامل مهم دیگر در رشد ثبت‌نام‌ها، حذف شرط حساب وکالتی است؛ شرطی که پیش‌تر یکی از موانع اصلی ورود متقاضیان به طرح‌های فروش محسوب می‌شد. ایران‌خودرو ابتدا مبلغ بلوکه‌کردن را از ۳۶۰ میلیون تومان به ۱۰۰ میلیون تومان کاهش داد و سپس در انتهای مردادماه تصمیم گرفت این شرط را به‌طور کامل حذف کند. در این دوره نیز مانند مرحله آذرماه، متقاضیان بدون نیاز به مسدودسازی حساب بانکی توانستند درخواست خرید خود را ثبت کنند. این تصمیم عملاً مسیر ثبت‌نام را برای طیف گسترده‌تری از جامعه باز کرد و به افزایش مشارکت در قرعه‌کشی انجامید.
ترکیب متقاضیان و محصولات عرضه‌شده در طرح جدید
بر اساس اعلام کیوان پناهی، مدیر عملیات فروش ایران‌خودرو، ثبت‌نام این طرح از ۲۱ تا ۲۶ بهمن انجام شده و شامل سه گروه اصلی بوده است: طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، جایگزینی خودروهای فرسوده و متقاضیان عادی. از مجموع ۶.۸ میلیون متقاضی، بیش از ۶.۲ میلیون نفر در گروه عادی ثبت‌نام کرده‌اند، در حالی که حدود ۵۴۷ هزار نفر در طرح مادران و بیش از ۸۱ هزار نفر در طرح خودروهای فرسوده حضور داشته‌اند. این آمار نشان می‌دهد همچنان بخش عمده فشار تقاضا از سوی متقاضیان عادی شکل می‌گیرد. در این مرحله، ۱۴ محصول از خانواده پژو ۲۰۷، تارا، ری‌را، سورن و دنا عرضه شد و برخی خودروها مانند ری‌را، ۲۰۷ و دنا به دلیل حجم بالای متقاضیان به‌صورت جداگانه اولویت‌بندی شدند.
قرعه‌کشی ۶.۸ میلیونی ایران‌خودرو بار دیگر نشان داد که بازار خودرو در ایران همچنان از تعادل فاصله زیادی دارد. کاهش ۳۲ درصدی تقاضا نسبت به دوره قبل شاید نشانه‌ای از افت هیجان باشد، اما واقعیت این است که تا زمانی که شکاف قیمت کارخانه و بازار پابرجاست و عرضه محدود ادامه دارد، خودرو همچنان یک کالای سرمایه‌ای باقی می‌ماند و میلیون‌ها نفر برای دستیابی به آن وارد رقابت می‌شوند. حذف شرط حساب وکالتی نیز اگرچه ثبت‌نام را آسان‌تر کرده، اما در عمل تنها صف متقاضیان را طولانی‌تر کرده است. به نظر می‌رسد حل ریشه‌ای این بحران، نه در قرعه‌کشی‌های پی‌درپی، بلکه در اصلاح ساختار قیمت‌گذاری، افزایش عرضه واقعی و کاهش فاصله میان بازار و کارخانه نهفته است.
نظرات کاربران