اروپا زیر فشار امنیتی؛ ناتو خواستار افزایش سریع تولید سلاح شد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، قرار است هفته آینده در بروکسل نشستی غیرمعمول میان ناتو و بزرگ‌ترین شرکت‌های تسلیحاتی اروپا برگزار شود؛ نشستی که در آن مارک روته، دبیرکل این ائتلاف نظامی، از مدیران صنایع دفاعی خواهد خواست سرمایه‌گذاری‌های خود را افزایش دهند و ظرفیت تولید سلاح در اروپا را با سرعت بیشتری بالا ببرند. حضور همزمان نمایندگان شرکت‌هایی مانند Airbus، Rheinmetall، Saab، Safran، MBDA و Leonardo در چنین جلسه‌ای اتفاقی کم‌سابقه در ساختار ناتو محسوب می‌شود.

در ظاهر، این نشست درباره ظرفیت تولید و برنامه‌های سرمایه‌گذاری صنعت دفاعی اروپا است؛ اما در واقع بخشی از تلاش ناتو برای پاسخ به فشارهای فزاینده سیاسی و امنیتی است. با افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک و فشار دونالد ترامپ برای افزایش هزینه‌های دفاعی متحدان اروپایی، این پرسش بیش از گذشته مطرح شده است که آیا اروپا می‌تواند به سرعت توان صنعتی لازم برای تقویت قدرت نظامی خود را ایجاد کند یا همچنان به ظرفیت‌های آمریکا وابسته خواهد ماند.

فشار سیاسی برای واقعی شدن افزایش هزینه‌های دفاعی

نشست بروکسل در حالی برگزار می‌شود که ناتو تلاش دارد پیش از اجلاس سالانه این ائتلاف در آنکارا، نشانه‌های ملموسی از گسترش توان نظامی اروپا ارائه دهد. سال گذشته اعضای ناتو در نشست لاهه با درخواست دونالد ترامپ موافقت کردند که هزینه‌های دفاعی خود را به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند؛ تصمیمی که در صورت اجرا می‌تواند طی یک دهه آینده صدها میلیارد دلار سرمایه جدید وارد بخش دفاعی اروپا کند.

با این حال، مقام‌های ناتو نگران‌اند که این تعهد بزرگ بدون اقدامات عملی از سوی صنعت دفاعی، صرفاً در حد یک وعده سیاسی باقی بماند. به همین دلیل از شرکت‌های تسلیحاتی خواسته شده پیش از نشست بروکسل اطلاعاتی درباره برنامه‌های سرمایه‌گذاری جدید و توانایی خود برای افزایش تولید ارائه دهند؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی که اروپا بیشترین وابستگی را به آمریکا دارد، از جمله پدافند هوایی، موشک‌های دوربرد و سامانه‌های اطلاعاتی و نظارتی.

در واقع، ناتو می‌خواهد در نشست آنکارا بتواند مجموعه‌ای از پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مشخص را به عنوان نتیجه افزایش هزینه‌های دفاعی معرفی کند؛ اقدامی که هم نشان دهد اروپا در حال تقویت توان نظامی خود است و هم به ترامپ امکان دهد این تغییر را به عنوان دستاورد فشارهای خود بر متحدان اروپایی معرفی کند.

صنعت دفاعی اروپا؛ گره‌ای میان دولت‌ها و شرکت‌ها

با وجود افزایش فشارهای سیاسی برای تقویت توان نظامی، یکی از چالش‌های اصلی اروپا به ظرفیت واقعی صنعت دفاعی این قاره بازمی‌گردد. در سال‌های اخیر میان دولت‌های اروپایی و شرکت‌های تسلیحاتی اختلافی جدی درباره علت کمبود تولید نظامی شکل گرفته است. شرکت‌ها می‌گویند دولت‌ها قراردادهای بلندمدت و قابل پیش‌بینی امضا نمی‌کنند و در نتیجه سرمایه‌گذاری گسترده در کارخانه‌ها و خطوط تولید برای آنها ریسک بالایی دارد. در مقابل، دولت‌ها معتقدند صنعت دفاعی اروپا با وجود افزایش تقاضا، هنوز سرعت لازم برای گسترش ظرفیت تولید را نشان نداده است.

این اختلاف در حالی ادامه دارد که برخی کمبودهای نظامی در اروپا به مسئله‌ای فوری تبدیل شده است. اگرچه شرکت‌ها در ماه‌های اخیر برای افزایش تولید مهمات تلاش کرده‌اند، اما بسیاری از پایتخت‌های اروپایی اکنون با کمبود موشک‌های دوربرد مواجه‌اند. آلمان برای تقویت توان بازدارندگی خود در برابر روسیه حتی به دنبال خرید موشک‌های کروز Tomahawk از آمریکا رفته است؛ تلاشی که پس از لغو برنامه استقرار برخی تجهیزات آمریکایی در اروپا اهمیت بیشتری پیدا کرده است. مجموعه این تحولات برای بسیاری از دولت‌های اروپایی به یک «زنگ بیدارباش» تبدیل شده؛ هشداری که نشان می‌دهد قاره اروپا برای تأمین نیازهای نظامی خود باید سریع‌تر از گذشته ظرفیت صنعتی دفاعی‌اش را گسترش دهد.

آغاز یک چرخش صنعتی در دفاع اروپا

در چنین شرایطی، ناتو تلاش می‌کند همکاری نزدیک‌تری میان دولت‌ها و صنعت دفاعی ایجاد کند تا افزایش هزینه‌های نظامی به سرعت به ظرفیت واقعی تولید تبدیل شود. به گفته مقام‌های این ائتلاف، اگر کشورهای عضو واقعاً به هدف ۵ درصد تولید ناخالص داخلی برای هزینه‌های دفاعی برسند، تا سال ۲۰۳۵ میزان مخارج دفاعی آنها در مجموع حدود یک تریلیون دلار در سال بیشتر از سطح سال ۲۰۲۴ خواهد بود؛ رقمی که می‌تواند بزرگ‌ترین موج سرمایه‌گذاری نظامی در اروپا از پایان جنگ سرد را رقم بزند.

به همین دلیل، در نشست بروکسل از شرکت‌های تسلیحاتی خواسته شده برنامه‌های مشخصی برای ساخت کارخانه‌های جدید، جذب نیروی انسانی متخصص، تأمین مواد اولیه و تقویت زنجیره‌های تأمین ارائه دهند. همچنین یکی از محورهای مهم گفت‌وگوها کاهش وابستگی صنعت دفاعی اروپا به قطعات و فناوری‌هایی است که از چین یا تایوان تأمین می‌شوند؛ موضوعی که در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های استراتژیک غرب تبدیل شده است.

در نهایت، تلاش ناتو برای افزایش تولید تسلیحات تنها به تقویت توان نظامی کوتاه‌مدت محدود نمی‌شود. آنچه اکنون در حال شکل‌گیری است، تلاش برای ساخت یک پایه صنعتی دفاعی قدرتمندتر در اروپا است؛ تغییری که می‌تواند توازن امنیتی در داخل ناتو را نیز دگرگون کند و نقش اروپا را در تأمین امنیت خود، مستقل‌تر از گذشته تعریف کند.