به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، در سال‌های اخیر دولت زمین‌های دولتی را به‌صورت رایگان یا با قرارداد اجاره ۹۹ ساله در اختیار متقاضیان طرح مسکن ملی قرار داده است. این رویکرد قرار بود هزینه ساخت مسکن را برای خانوارهای کم‌درآمد کاهش دهد، اما حالا با پرسش تازه‌ای روبه‌رو شده است: این زمین رایگان چه هزینه‌ای برای خود دولت دارد؟
زمینی که به نام رایگان واگذار می‌شود، در عمل هزینه صفر ندارد. دولت با این کار از فروش زمین در بازار آزاد چشم‌پوشی می‌کند و در همان حال باید هزینه تأمین آب، برق، گاز و معابر را برای همان زمین بپردازد. کارشناسان می‌گویند اگر این هزینه‌ها از محل استقراض یا افزایش پایه پولی تأمین شود، در نهایت به رشد نقدینگی و تورم عمومی دامن می‌زند؛ روندی که مستقیماً روی قدرت خرید خانوارها اثر می‌گذارد.
بر اساس اعلام مسئولان، طرح نهضت ملی مسکن هدف‌گذاری ساخت حدود ۴ میلیون واحد مسکونی را دنبال می‌کند. تأمین زیرساخت برای این حجم از واحدها به گفته کارشناسان بخش مسکن، رقمی معادل ده‌ها هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود؛ عددی که سهم قابل‌توجهی از بودجه عمرانی سالانه کشور را در بر می‌گیرد. به‌بیان‌دیگر، زمینی که برای متقاضی رایگان به نظر می‌رسد، از محل منابعی پرداخت می‌شود که می‌توانست صرف طرح‌های دیگر شود.
هزینه‌ای که در ترازنامه دیده نمی‌شود
بخش بزرگی از این هزینه در بودجه‌های سنواتی به‌صورت شفاف ثبت نمی‌شود. واگذاری زمین رایگان یک تعهد ضمنی است، نه یک ردیف مشخص در قانون بودجه. به همین دلیل بسیاری از اقتصاددانان آن را نوعی کسری بودجه پنهان می‌دانند که دیر یا زود باید تسویه شود؛ چه از محل فروش دارایی‌های دیگر دولت و چه از محل استقراض.
اثر بر بازار مسکن و جیب مردم
کاهش هزینه زمین به‌تنهایی قیمت تمام‌شده مسکن را پایین نگه نداشته است. هزینه مصالح ساختمانی، دستمزد و آهن‌آلات در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته و سهم زمین از قیمت نهایی واحدهای مسکن ملی را کم‌رنگ‌تر کرده است. برای متقاضیانی که سال‌هاست منتظر تحویل واحد خود هستند، این یعنی هزینه نهایی مسکن با وعده اولیه فاصله دارد.
تجربه مشابه در طرح مسکن مهر در دهه گذشته نیز نشان داد واگذاری زمین ارزان یا رایگان بدون برنامه پایدار برای تأمین مالی زیرساخت، می‌تواند اثرات تورمی بلندمدت بر جای بگذارد. کارشناسان معتقدند مسیر پیش رو به شفافیت بیشتر در ثبت این هزینه‌ها و انتخاب منابع تأمین مالی غیرتورمی نیاز دارد.
نظرات کاربران