چرا خرید اقساطی گران‌تر از تورم واقعی تمام می‌شود؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، رشد مستمر قیمت کالاهای مصرفی و افت قدرت خرید خانوارها، خرید اقساطی را به یکی از پرکاربردترین روش‌های تامین مایحتاج، از خودرو گرفته تا لوازم خانگی، تبدیل کرده است. در شرایطی که پرداخت نقدی برای بسیاری از خانوارها دشوار شده، فروشندگان با ارائه طرح‌های اقساطی، مشتریان را به خرید ترغیب می‌کنند.

فاصله سود اقساط تا تورم

بررسی نرخ‌های خرید اقساطی در بازارهای مختلف نشان می‌دهد نرخ سود موثر این تسهیلات، بسته به نوع کالا و طول دوره بازپرداخت، تفاوت محسوسی با نرخ تورم دارد. نرخ سود موثر یعنی هزینه واقعی وامی که خریدار در طول دوره اقساط می‌پردازد؛ این نرخ معمولا از نرخ سود اسمی اعلام‌شده بالاتر است، چون کارمزد و جریمه تاخیر را هم در بر می‌گیرد. حاصل این محاسبه برای خریدار روشن است؛ مبلغی که در پایان دوره اقساط پرداخت می‌شود، می‌تواند به‌مراتب بیشتر از قیمت نقدی کالا باشد.

در برخی معاملات، این فاصله آن‌قدر زیاد است که خرید اقساطی عملا گران‌تر از انتظار خریدار تمام می‌شود. این موضوع به‌ویژه در بازار خودرو اهمیت دارد، چون رقم قرارداد بالاست و حتی اختلاف چند واحد درصدی در نرخ سود، به میلیون‌ها تومان هزینه اضافه در طول دوره بازپرداخت تبدیل می‌شود.

علت اصلی این شکاف را باید در نرخ تورم پیش‌بینی‌شده جست‌وجو کرد. فروشندگان و موسسات اعتباری در تعیین نرخ سود اقساط، انتظار خود از رشد آتی قیمت‌ها را هم لحاظ می‌کنند. به همین دلیل، در دوره‌هایی که انتظار تورمی بالاست، نرخ سود موثر تسهیلات اقساطی نیز افزایش می‌یابد.

نکته‌ای برای خریداران

برای خریداری که قصد استفاده از تسهیلات اقساطی دارد، مقایسه نرخ سود موثر با نرخ سود اسمی اهمیت دارد. توجه به دوره بازپرداخت نیز ضروری است؛ هرچه این دوره طولانی‌تر باشد، معمولا نرخ سود موثر بالاتر می‌رود. تصمیم نهایی میان خرید اقساطی یا نقدی، به شرایط مالی هر خانوار و پیش‌بینی او از روند قیمت‌ها بستگی دارد.

گسترش خرید اقساطی در سال‌های اخیر واکنشی به کاهش پیوسته قدرت خرید ریال بوده است. با افزایش نرخ تورم، بخش قابل توجهی از خانوارها امکان خرید نقدی کالاهای بادوام مانند خودرو و لوازم خانگی را از دست داده‌اند و اقساط به گزینه‌ای رایج‌تر تبدیل شده است.