به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار خودرو در مهر ۱۴۰۵ همچنان با گرهی روبه‌روست که ریشه آن بیش از عرضه و تقاضا، در سیاست‌گذاری است. کارنا در گزارشی تازه این وضعیت را «بن‌بست سیاست‌گذاری» نامیده است. خلاصه این بن‌بست روشن است: هر ابزاری که برای مهار قیمت به کار رفته، در بخش دیگری از بازار گره تازه‌ای ایجاد کرده است.
اهمیت این موضوع برای خانوارها دوگانه است. خودرو در ایران هم وسیله رفت‌وآمد است و هم برای بسیاری از خانواده‌ها ابزار حفظ ارزش پول در برابر تورم. وقتی قاعده بازی مدام تغییر کند، قیمت‌ها دیگر علامت روشنی از عرضه و تقاضای واقعی نمی‌دهند و تصمیم خرید یا نگه‌داشتن خودرو پرریسک‌تر می‌شود.
قیمت دستوری و شکاف دو بازار
هسته اصلی مسئله، قیمت‌گذاری دستوری است؛ یعنی تعیین قیمت کارخانه از سوی سیاست‌گذار، نه از مسیر رقابت خریدار و فروشنده. نتیجه این روش، فاصله پایدار میان قیمت کارخانه و قیمت بازار آزاد است. این فاصله برای برنده ثبت‌نام، سودی بدون تولید ارزش ایجاد می‌کند و تقاضایی فراتر از نیاز واقعی مصرف را به صف خرید می‌کشاند.
در سوی دیگر این کشمکش، خودروسازان قرار دارند. آن‌ها قیمت مصوب را پایین‌تر از هزینه تمام‌شده می‌دانند و زیان انباشته را دلیل کمبود سرمایه برای نوسازی خط تولید و ارتقای کیفیت عنوان می‌کنند. به این ترتیب سیاستی که برای حمایت از مصرف‌کننده طراحی شده، در عمل عرضه را محدود و صف خریداران را طولانی‌تر کرده است.
واردات و بورس؛ ابزارهایی با اثر محدود
سیاست‌گذار در سال‌های اخیر دو راه دیگر را نیز آزموده است: واردات خودرو و عرضه در بورس کالا. هدف واردات افزایش عرضه بود، اما حجم محدود، کمبود منابع ارزی و تعرفه بالا، اثر آن را بر قیمت خودروی داخلی کم‌رنگ کرده است. عرضه در بورس نیز به معنای کشف قیمت از مسیر رقابت خریداران است؛ اما رفت‌وبرگشت در این تصمیم، اعتماد بازار به ثبات آن را کاهش داده است.
برای کسی که قصد خرید یا فروش دارد، چند متغیر بیش از بقیه اهمیت دارد: مسیر نرخ ارز، تصمیم‌های تازه درباره شیوه قیمت‌گذاری و حجم واقعی واردات. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد قیمت خودرو معمولاً با فاصله زمانی از تغییر نرخ ارز پیروی کرده است، زیرا بخش مهمی از قطعات به ارز وابسته است. تا زمانی که مسیر سیاستی روشن نشود، محتمل‌ترین سناریو ادامه حالت انتظار میان خریداران و فروشندگان است. صنعت خودروی ایران ساختاری متمرکز دارد و دو خودروساز بزرگ سهم عمده تولید داخلی را در اختیار دارند؛ همین تمرکز، اثر هر تصمیم سیاستی را بر کل بازار بزرگ‌تر می‌کند.
نظرات کاربران