به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بانک مرکزی پروژه فراگیری چک الکترونیک را پیش می‌برد. در این طرح، برگه کاغذی از چرخه حذف می‌شود و صادرکننده، چک را با امضای دیجیتال در سامانه بانکی صادر می‌کند. امضای دیجیتال یک کد رمزنگاری‌شده است که هویت صادرکننده را تأیید می‌کند. به همین دلیل، جعل آن بسیار دشوارتر از جعل امضای دستی است.
چک هنوز یکی از پرکاربردترین ابزارهای پرداخت در اقتصاد ایران است. اجاره مسکن، خرید خودرو، معاملات بازار و قراردادهای کسب‌وکار همگی به آن وابسته‌اند. بنابراین هر تغییری در شکل چک، مستقیم به تصمیم‌های مالی خانوارها و بنگاه‌ها گره می‌خورد. پیامد اصلی برای دارنده چک این است که مسیر چک از صدور تا وصول ثبت‌شدنی و قابل پیگیری می‌شود.
هر چک، یک ردپای دیجیتال
در چک کاغذی، یک برگه می‌توانست بارها دست‌به‌دست شود و هیچ ثبت رسمی از این جابه‌جایی‌ها باقی نماند. این انتقال با «ظهرنویسی» انجام می‌شد؛ یعنی دارنده با امضای پشت چک، آن را به فرد دیگری واگذار می‌کرد. در نسخه الکترونیک، هر انتقال در سامانه ثبت می‌شود. در نتیجه، گیرنده نهایی و همه دارندگان پیشین مشخص است.
این شفافیت اثر مستقیمی بر نظام مالیاتی دارد. وقتی معامله‌ای با چک کاغذی و بدون ثبت انجام شود، بخشی از گردش مالی از دید نهاد مالیاتی پنهان می‌ماند. ثبت الکترونیک، گردش واقعی پول را آشکارتر می‌کند. برای یک فروشنده، این یعنی فاصله میان درآمد اظهارشده و گردش واقعی حساب کوچک‌تر می‌شود.
بازار غیررسمی مطالبات در تنگنا
یکی از اهداف طرح، محدودکردن «شرخری» است. شرخری به خرید مطالبات معوق با تخفیف و وصول آن از بدهکار با فشار غیررسمی گفته می‌شود. چک کاغذی بی‌نام یا چندبار ظهرنویسی‌شده، بستر اصلی این بازار بود. با الزام به ثبت هر انتقال، واگذاری پنهان مطالبات به اشخاص ثالث دشوارتر می‌شود و مسیر تسویه رسمی هموارتر خواهد شد.
گذار از کاغذ به دیجیتال معمولاً با دوره‌ای از سازگاری همراه است. بخشی از کاربران، به‌ویژه افراد مسن‌تر و کسب‌وکارهای کوچک، باید با اپلیکیشن‌های بانکی و فرایند امضای دیجیتال آشنا شوند. داده‌های رسمی درباره سهم چک الکترونیک از کل چک‌های صادرشده، معیار اصلی سنجش پیشرفت این طرح خواهد بود.
نظرات کاربران