خروج ۳۸ برند جهانی از ایران؛ جای خالی آن‌ها را چه کسی پر کرد؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازگشت تحریم‌ها پس از خروج آمریکا از برجام در ۸ مه ۲۰۱۸ (۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷) خروج گسترده شرکت‌های خارجی از بازار ایران را رقم زد. بر پایه داده‌های منتشرشده، ۳۸ برند جهانی بازار ایران را ترک کردند. اگر شرکت‌هایی را هم حساب کنیم که پروژه‌های خود را معلق کردند یا فعالیتشان را به حداقل رساندند، این شمار به حدود ۵۰ برند و شرکت می‌رسد.

این موضوع برای خانواده‌هایی که خرید خودرو را یک تصمیم مالی بزرگ می‌دانند، اهمیتی فراتر از یک گزارش آماری دارد. هر برندی که از بازار بیرون رفت، یک گزینه را از فهرست خریداران حذف کرد. در بازاری که عرضه آن محدود است، کاهش گزینه‌ها به معنای قدرت چانه‌زنی کم‌تر برای مصرف‌کننده است.

از خودرو تا بانکداری

دامنه این خروج تنها به صنعت خودرو محدود نبود. داده‌ها نشان می‌دهد شرکت‌های فعال در انرژی، حمل‌ونقل، بانکداری و کالاهای مصرفی نیز همین مسیر را رفتند. با این حال، اثر آن در بازار خودرو ملموس‌تر بود. همکاری خودروسازان اروپایی با شرکت‌های داخلی، که پس از برجام برای تولید مشترک شکل گرفته بود، در مدت کوتاهی متوقف شد.

توقف این همکاری‌ها تنها به خط تولید آسیب نزد. خدمات پس از فروش و تأمین قطعه برای خودروهایی که پیش‌تر وارد بازار شده بودند نیز با دشواری روبه‌رو شد. خدمات پس از فروش یعنی تعمیر، قطعه یدکی و ضمانت پس از خرید؛ نبود آن معمولاً به کاهش ارزش خودرو در بازار دست‌دوم می‌انجامد.

جایگزین‌ها چه کسانی بودند؟

در سال‌های بعد، خودروسازان داخلی و برندهای چینی سهم بیش‌تری از بازار را به دست آوردند. بخشی از این خودروها در قالب مونتاژ داخلی عرضه شد. مونتاژ یعنی قطعات در خارج تولید و در ایران سرهم می‌شود. به این ترتیب، رقابت در بازار خودرو از رقابت میان برندهای متنوع جهانی به رقابت میان شمار محدودتری از تولیدکنندگان تغییر کرد.

کارشناسان این تغییر را از دو زاویه بررسی می‌کنند. از یک سو، حضور برندهای جایگزین مانع خالی‌ماندن کامل بازار شد. از سوی دیگر، کاهش رقابت فشار بر کیفیت و قیمت را کم کرد. داوری درباره این‌که کدام اثر پررنگ‌تر بوده، به تجربه هر خریدار و داده‌های بازار در سال‌های آینده بستگی دارد.