به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، یک عضو هیئت‌رئیسه مجلس افزایش اخیر قیمت خودرو را «خیلی فراتر از بحث ارز» دانست. او گفت منطق این افزایش برای خود او نیز شفاف نیست. این اظهارنظر روز یکشنبه ۱۹ مهر و در شرایطی مطرح شد که خریداران خودرو با قیمت‌های تازه روبه‌رو هستند.
اهمیت این سخن در آن است که توضیح رایج برای گرانی خودرو معمولاً رشد نرخ ارز است. اگر بخشی از افزایش قیمت به ارز ربطی نداشته باشد، پرسش‌هایی درباره هزینه تولید، حاشیه سود و شیوه قیمت‌گذاری پیش می‌آید. برای خانواری که خرید خودرو را در برنامه دارد، دانستن ریشه گرانی اهمیت دارد؛ چون عوامل متفاوت، اثر متفاوتی بر مسیر قیمت می‌گذارند.
ارز چه سهمی در قیمت خودرو دارد؟
خودروسازان داخلی بخشی از قطعات و مواد اولیه را با ارز تأمین می‌کنند. بنابراین با بالا رفتن نرخ دلار، هزینه تمام‌شده تولید نیز افزایش می‌یابد. هزینه تمام‌شده یعنی مجموع خرج ساخت یک خودرو، از قطعه و مواد تا دستمزد و انرژی.
با این حال، همه اجزای قیمت به ارز وابسته نیست. دستمزد، انرژی، هزینه تأمین مالی و بخشی از قطعات داخلی تابع عوامل دیگری هستند. انتقاد این نماینده به همین شکاف اشاره دارد: فاصله میان رشد هزینه ارزی و رشد قیمت نهایی. در اظهارات او رقمی برای اندازه این فاصله ارائه نشده است.
کشمکش قیمت کارخانه و بازار
بازار خودرو در ایران دو قیمت دارد: قیمت کارخانه و قیمت بازار آزاد. قیمت کارخانه را خودروساز بر پایه سازوکار قیمت‌گذاری اعلام می‌کند، اما قیمت بازار را عرضه و تقاضا تعیین می‌کند. هرچه عرضه از تقاضا عقب‌تر بماند، فاصله این دو قیمت بیش‌تر می‌شود.
در چنین شرایطی، خودرو برای بخشی از خریداران به ابزاری برای حفظ ارزش پول تبدیل می‌شود. این تقاضای سرمایه‌ای فشار خرید را بالا نگه می‌دارد، حتی اگر نرخ ارز ثابت بماند. به همین دلیل، رشد قیمت خودرو معمولاً حاصل ترکیبی از هزینه تولید، کمبود عرضه و انتظارات تورمی است؛ یعنی پیش‌بینی مردم از گرانی‌های بعدی.
پرسش‌های بی‌پاسخ
این عضو هیئت‌رئیسه مجلس جزئیات بیش‌تری درباره عوامل مورد نظر خود بیان نکرد. هنوز روشن نیست که این انتقاد به بررسی رسمی سازوکار قیمت‌گذاری خودرو می‌رسد یا نه. داده‌های موجود فقط یک نکته را روشن می‌کند: نرخ ارز به‌تنهایی همه تغییرات قیمت خودرو را توضیح نمی‌دهد.
نظرات کاربران