تعرفه‌های ارزان اینترنت، توان اپراتورها برای توسعه شبکه را تحلیل برده است

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، صنعت مخابرات و فناوری اطلاعات ایران پس از حدود یک دهه تثبیت قیمت خدمات، با کمبود منابع برای توسعه زیرساخت روبه‌رو شده است. فعالان این صنعت می‌گویند تعرفه‌های پایین، درآمد اپراتورها را از هزینه‌های واقعی عقب نگه داشته است. نتیجه این شکاف، کندی توسعه شبکه و افت کیفیت خدماتی است که کاربران هر روز از آن استفاده می‌کنند.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که اینترنت امروز فقط ابزار سرگرمی نیست. کسب‌وکارهای آنلاین، بانکداری الکترونیک، معاملات بازارهای مالی و آموزش به کیفیت و پایداری شبکه وابسته‌اند. هر اختلال یا کندی در این شبکه، مستقیم به درآمد و تصمیم‌های مالی خانوارها گره می‌خورد.

شکاف میان درآمد ریالی و هزینه ارزی

تعرفه تکلیفی به قیمتی گفته می‌شود که نهاد تنظیم‌گر تعیین می‌کند و اپراتور اجازه تغییر آزادانه آن را ندارد. در ایران این تعرفه‌ها در سال‌های گذشته همگام با تورم بالا نرفته‌اند. در مقابل، بخش بزرگی از تجهیزات شبکه، از دکل و آنتن تا سرور و فیبر نوری، با قیمت ارزی تأمین می‌شود.

خوب که چی؟ وقتی درآمد اپراتور به ریال ثابت بماند و هزینه تجهیزات با نرخ ارز بالا برود، سهم بیش‌تری از درآمد صرف نگهداری شبکه موجود می‌شود. در این وضعیت، پول کم‌تری برای ساخت سایت‌های تازه، افزایش ظرفیت و به‌روزرسانی فناوری باقی می‌ماند. کارشناسان این وضعیت را «فرسایش زیرساخت» می‌نامند؛ یعنی شبکه کار می‌کند، اما هم‌پای رشد مصرف جلو نمی‌رود.

کاربر در برابر اپراتور؛ دو روی یک سکه

در یک سوی این کشمکش، کاربرانی قرار دارند که با درآمد محدود، قیمت پایین اینترنت را یک امتیاز می‌دانند. در سوی دیگر، اپراتورهایی هستند که می‌گویند با این قیمت‌ها امکان سرمایه‌گذاری تازه ندارند. فعالان صنعت هشدار می‌دهند که هزینه ارزانی امروز، در قالب سرعت پایین‌تر، قطعی بیش‌تر و پوشش ضعیف‌تر به همان کاربران بازمی‌گردد.

داده‌های بازار سهام نیز این فشار را بازتاب می‌دهد. سودآوری شرکت‌های مخابراتی بورسی به تصمیم‌های قیمت‌گذاری وابسته است. به همین دلیل، هر خبر درباره اصلاح تعرفه‌ها معمولاً روی ارزیابی سرمایه‌گذاران از این نمادها اثر می‌گذارد.

پیش روی بازار ارتباطات

فعالان صنعت سال‌هاست درباره پیامد این سیاست هشدار داده‌اند و اکنون آثار آن آشکارتر شده است. محتمل‌ترین سناریو، ادامه بحث درباره بازنگری تدریجی تعرفه‌ها در کنار حمایت از کاربران کم‌درآمد است. اینکه این بازنگری کی و با چه شدتی اجرا شود، هنوز روشن نیست. همین نکته تعیین می‌کند که سهم هزینه اینترنت در سبد خانوار و کیفیت شبکه در ماه‌های آینده چه مسیری را طی کند.