اختیار خرید سهام تشویقی چیست؟
اختیار خرید سهام تشویقی (Incentive Stock Option یا ISO) به کارمند این حق را می‌دهد که سهام شرکت را با قیمت تخفیف‌دار خریداری کند. سود حاصل از ISOهای واجد شرایط معمولاً با نرخ مالیات بر عایدی سرمایه مشمول مالیات می‌شود، نه با نرخ بالاتر مالیات بر درآمد عادی. اختیار خرید سهام غیرواجد شرایط (Non-qualified stock options یا NSO) به‌عنوان درآمد عادی مشمول مالیات می‌شود. معمولاً ISOها فقط به مدیران ارشد و کارمندان بسیار باارزش اعطا می‌شوند. ISOها همچنین اختیار خرید سهام قانونی یا واجد شرایط نیز نامیده می‌شوند.¹
نکات کلیدی
- اختیار خرید سهام تشویقی (ISO) یکی از روش‌های محبوب جبران خدمات کارکنان برای مدیران شرکت‌ها است که حق خرید سهام شرکت را با قیمت تخفیف‌دار در تاریخ آتی اعطا می‌کند.
- این نوع طرح خرید سهام کارکنان با هدف حفظ کارمندان و مدیران کلیدی در نظر گرفته شده است.
- ISOها قبل از فروش، نیازمند یک دوره واگذاری (vesting) حداقل دو ساله و یک دوره نگهداری بیش از یک ساله هستند.
- ISOها اغلب نسبت به سایر انواع طرح‌های خرید سهام کارکنان، از رفتار مالیاتی مطلوب‌تری برای سود حاصله برخوردارند.
درک اختیار خرید سهام تشویقی (ISO)
اختیار خرید سهام تشویقی یا قانونی توسط برخی شرکت‌ها برای تشویق کارمندان به ماندن طولانی‌مدت در شرکت و مشارکت در رشد و توسعه آن ارائه می‌شود. ISOها معمولاً توسط شرکت‌های سهامی عام یا شرکت‌های خصوصی که قصد عرضه عمومی سهام خود را دارند، صادر می‌شوند. اینها نیازمند یک سند برنامه هستند که به وضوح مشخص کند چه تعداد اختیار خرید به کارمندان مشخصی داده می‌شود. این کارمندان باید اختیار خرید خود را ظرف ۱۰ سال پس از دریافت آن اعمال کنند.²اختیار خرید می‌تواند برای افزایش حقوق یا به عنوان پاداش به جای افزایش حقوق سنتی استفاده شود. اختیار خرید سهام، مانند سایر مزایا، می‌تواند برای جذب استعدادها استفاده شود، به‌ویژه اگر شرکت توانایی پرداخت حقوق پایه رقابتی را نداشته باشد.
نحوه کار اختیار خرید سهام تشویقی (ISO)
اختیار خرید سهام توسط شرکتی صادر یا اعطا می‌شود که قیمت آن را تعیین می‌کند، که به آن «قیمت اعمال» (strike price) گفته می‌شود. این قیمت معمولاً نزدیک به ارزش سهام در آن زمان است.
ISOها در تاریخ اعطا (grant date) صادر می‌شوند و کارمندان حق خرید اختیارها را در تاریخ اعمال (exercise date) استفاده می‌کنند. هنگامی که اختیارها اعمال شدند، کارمند می‌تواند سهام را فوراً بفروشد یا برای فروش آن صبر کند. برخلاف اختیار خرید سهام غیرقانونی، دوره عرضه برای ISOها همیشه ۱۰ سال است و پس از آن اختیارها منقضی می‌شوند.²
نکته
ISOها را می‌توان برای خرید سهام با قیمتی پایین‌تر از قیمت بازار اعمال کرد و بنابراین سود فوری برای کارمند فراهم می‌کند.اختیار خرید سهام کارکنان (ESO) معمولاً دارای یک برنامه واگذاری (vesting) است که باید قبل از اینکه کارمند بتواند اختیارها را اعمال کند، برآورده شود. برنامه واگذاری یکباره سه ساله (three-year cliff) در بسیاری از موارد استفاده می‌شود: کارمند در آن زمان به‌طور کامل مالک تمام اختیارهای صادر شده برای خود می‌شود.کارفرمایان دیگر از واگذاری تدریجی (graded vesting) استفاده می‌کنند. در این سیستم، کارمندان هر سال مالک یک‌پنجم از اختیارهای خود می‌شوند، که از سال دوم پس از اعطا شروع می‌شود. سپس کارمند تا سال ششم به‌طور کامل مالک تمام اختیارها می‌شود.
اعمال کردن اختیار خرید
هنگامی که دوره واگذاری به پایان می‌رسد، کارمند می‌تواند سهام را با قیمت اعمال خریداری کند، یعنی «اختیار را اعمال کند». سپس، کارمند می‌تواند سهام را به ارزش فعلی آن بفروشد و تفاوت بین قیمت اعمال و قیمت فروش را به عنوان سود به جیب بزند.
مهم
ISOها باید بیش از یک سال از تاریخ اعمال و دو سال از زمان اعطا نگهداری شوند تا واجد شرایط برخورداری از رفتار مالیاتی مطلوب‌تر باشند.¹البته، هیچ تضمینی وجود ندارد که قیمت سهام در زمان واگذاری اختیارها بالاتر از قیمت اعمال باشد. اگر پایین‌تر باشد، کارمند می‌تواند اختیارها را تا کمی قبل از تاریخ انقضا به امید افزایش قیمت نگه دارد. ISOها معمولاً پس از ۱۰ سال منقضی می‌شوند.²یک ISO ممکن است دارای مفاد بازپس‌گیری (clawback provisions) باشد. این مفاد به کارفرما اجازه می‌دهد اختیارها را پس بگیرد. به عنوان مثال، کارفرما ممکن است این کار را انجام دهد اگر کارمند شرکت را به دلیلی غیر از مرگ، ناتوانی یا بازنشستگی ترک کند یا اگر خود شرکت از نظر مالی قادر به انجام تعهدات خود در قبال اختیارها نباشد.
رفتار مالیاتی برای اختیار خرید سهام تشویقی (ISO)
ISOها از نظر مالیاتی نسبت به اختیار خرید سهام غیرواجد شرایط (NSO) مطلوب‌تر هستند. این امر تا حدی به این دلیل است که مستلزم نگهداری سهام برای دوره طولانی‌تری هستند. این موضوع در مورد سهام عادی نیز صادق است. سهام عادی باید بیش از یک سال نگهداری شوند تا سود حاصل از فروش آنها به عنوان عایدی سرمایه و نه درآمد عادی واجد شرایط شناخته شود.برای ISOها، سهام باید بیش از یک سال از تاریخ اعمال و دو سال از زمان اعطا نگهداری شوند.¹ هر دو شرط باید برآورده شوند تا سود به عنوان عایدی سرمایه و نه درآمد کسب‌شده محسوب شود.³از آنجایی که ISOها پیامدهای مالیاتی خاصی دارند که بسته به زمان فروش آنها می‌تواند هم بر عایدی سرمایه و هم بر مالیات بر درآمد تأثیر بگذارد، بیایید این موضوع را بررسی کنیم:
- زمان اعطا: هیچ پیامد مالیاتی در زمان اعطای اولیه ISOها وجود ندارد.
- زمان اعمال: هنگامی که ISOها را اعمال می‌کنید، تفاوت بین قیمت اعمال و ارزش منصفانه بازار سهام، «مابه‌التفاوت قابل توجه» (bargain element) نامیده می‌شود. برخلاف NSOها، این عنصر در این مرحله به عنوان درآمد عادی در نظر گرفته نمی‌شود، مشروط بر اینکه سهام را نگه دارید.⁴
- پس از فروش: هنگامی که سهام را می‌فروشید، نحوه مالیات‌گیری به دوره‌های نگهداری بستگی دارد:
- واگذاری واجد شرایط (Qualifying disposition): اگر سهام را حداقل دو سال پس از تاریخ اعطا و حداقل یک سال پس از تاریخ اعمال بفروشید، سود به عنوان عایدی سرمایه بلندمدت در نظر گرفته می‌شود که معمولاً نرخ مالیات پایین‌تری دارد.
- واگذاری غیرواجد شرایط (Disqualifying disposition): اگر سهام را قبل از پایان این دوره‌های نگهداری بفروشید، «مابه‌التفاوت قابل توجه» به عنوان درآمد عادی در نظر گرفته می‌شود و هرگونه سود یا زیان اضافی، بسته به مدت زمانی که سهام را پس از اعمال نگه داشته‌اید، به عنوان عایدی/زیان سرمایه کوتاه‌مدت یا بلندمدت محسوب می‌شود.
مثالی از اختیار خرید سهام تشویقی
بیایید به یک مثال نگاه کنیم. فرض کنید شرکتی در تاریخ ۱ دسامبر ۲۰۲۰، ۱۰۰ سهم ISO به شما اعطا می‌کند. شما می‌توانید اختیارها را اعمال کنید یا ۱۰۰ سهم را پس از ۱ دسامبر ۲۰۲۲ خریداری کنید. اگر تصمیم به اعمال بگیرید، فوراً مشمول مالیات بر درآمد عادی بر روی مابه‌التفاوت قابل توجه نخواهید شد. اما، فرض کنید تصمیم به فروش این سهام می‌گیرید. رفتار مالیاتی سود شما به مدت زمانی که آنها را نگه می‌دارید بستگی دارد. اگر حداقل یک سال دیگر پس از اعمال اختیارها برای فروش آنها صبر کنید، سود شما واجد شرایط مالیات بر عایدی سرمایه بلندمدت خواهد بود که معمولاً نرخ پایین‌تری نسبت به مالیات بر درآمد عادی دارد.برای درک میزان این تفاوت‌ها، تا سال ۲۰۲۳، نرخ‌های مالیات بر عایدی سرمایه بسته به درآمد فرد ثبت‌کننده، ۰٪، ۱۵٪ یا ۲۰٪ است.³ در همین حال، نرخ‌های مالیات بر درآمد نهایی برای ثبت‌کنندگان فردی، بسته به درآمد، از ۱۰٪ تا ۳۷٪ متغیر است.⁵صبر کردن تا پایان دوره‌های نگهداری برای شما یک مزیت مالی است زیرا بار مالیاتی خود را به حداقل می‌رسانید. اما اگر تصمیم بگیرید سهام را قبل از پایان دوره نگهداری بفروشید، با «واگذاری غیرواجد شرایط» روبرو می‌شوید. در این صورت، مابه‌التفاوت قابل توجه به عنوان درآمد عادی در نظر گرفته می‌شود و مشمول نرخ‌های مالیاتی بالاتر خواهد بود، و هرگونه سود یا زیان اضافی بسته به دوره نگهداری پس از اعمال، به عنوان عایدی یا زیان سرمایه کوتاه‌مدت یا بلندمدت در نظر گرفته می‌شود.¹از دیدگاه کارفرما، پیامدهای مالیاتی به کاری که شما با ISOهای خود انجام می‌دهید بستگی دارد. اگر دوره نگهداری را صبر کنید و بنابراین «واگذاری واجد شرایط» داشته باشید، شرکت کسر مالیاتی دریافت نمی‌کند. با این حال، اگر سهام را قبل از پایان دوره نگهداری بفروشید و در نتیجه «واگذاری غیرواجد شرایط» داشته باشید، کارفرما می‌تواند برای مابه‌التفاوت قابل توجه، کسر مالیاتی دریافت کند.⁴
اختیار خرید سهام تشویقی (ISO) در مقابل اختیار خرید سهام غیرواجد شرایط (NSO)
| ویژگی | اختیار خرید سهام تشویقی (ISO) | اختیار خرید سهام غیرواجد شرایط (NSO) |
| گزارش مالیاتی | تا زمان تحقق سود گزارش نمی‌شود. | در زمان اعمال به عنوان درآمد عادی مشمول مالیات می‌شود. |
| نحوه اعمال | می‌تواند به چندین روش اعمال شود. | فقط به یک روش می‌تواند اعمال شود. |
| ریسک | به دلیل دوره انتظار قبل از اعمال، ریسک بالاتری دارد. | ریسک پایین‌تر |
| اعمال پس از خاتمه کار | باید ظرف سه ماه پس از خاتمه استخدام اعمال شود. | می‌تواند در هر زمانی قبل از تاریخ انقضا اعمال شود. |
اختیار خرید سهام غیرواجد شرایط (NSO) در زمان اعمال به عنوان درآمد عادی مشمول مالیات می‌شود. علاوه بر این، بخشی از ارزش NSOها ممکن است به محض اعمال، مشمول مالیات تکلیفی بر درآمد کسب‌شده شود.⁶ در مقابل، با ISOها، تا زمانی که سود محقق نشود، نیازی به گزارش‌دهی نیست.ISOها از این جهت به اختیار خرید سهام غیرقانونی شباهت دارند که می‌توانند به چندین روش اعمال شوند. می‌توانید برای اعمال آنها پول نقد پیش پرداخت کنید. متناوباً، می‌توان آنها را در یک معامله بدون نقد (cashless transaction) یا با استفاده از معاوضه سهام (stock swap) اعمال کرد. سود حاصل از فروش NSOها ممکن است به عنوان درآمد عادی یا ترکیبی از درآمد عادی و عایدی سرمایه، بسته به اینکه چقدر زود پس از اعمال اختیارها فروخته شوند، مشمول مالیات شود.برای کارمند، نقطه ضعف داشتن ISOها این است که ریسک بیشتری به دلیل دوره انتظار قبل از فروش اختیارها وجود دارد. علاوه بر این، مقداری ریسک وجود دارد که سود حاصل از فروش ISOها به اندازه‌ای باشد که مالیات حداقل جایگزین فدرال (alternative minimum tax) را فعال کند. این معمولاً فقط برای افرادی با درآمد بالا و جوایز اختیار خرید بسیار قابل توجه اعمال می‌شود.ISOها همچنین دارای چیزی هستند که تبعیض نامیده می‌شود. در حالی که اکثر انواع دیگر طرح‌های خرید سهام کارکنان باید به همه کارمندان شرکت که حداقل شرایط لازم را دارند ارائه شود، ISOها معمولاً فقط به مدیران اجرایی و کارمندان کلیدی ارائه می‌شوند. ISOها را می‌توان به طور غیررسمی به برنامه‌های بازنشستگی غیرواجد شرایط تشبیه کرد، که معمولاً برای افرادی در بالای ساختار شرکت طراحی شده‌اند، در مقابل برنامه‌های واجد شرایط که باید به همه کارمندان ارائه شوند.
چرا شرکت‌ها از اختیار خرید سهام تشویقی استفاده می‌کنند؟
اختیار خرید سهام تشویقی به شرکت‌ها راهی می‌دهد تا به کارمندان سطح مدیریت سهمی در کسب‌وکار ارائه دهند و به آنها انگیزه بیشتری برای بهبود ارزش شرکت بدهند. از آنجا که ارزش اختیار خرید به قیمت سهام شرکت بستگی دارد، این اختیارها می‌توانند کارمندان را تشویق کنند تا به پیشبرد شرکت کمک کرده و به اندازه کافی در شرکت بمانند تا شاهد اجرای استراتژی‌های سودمند باشند.
آیا محدودیتی برای اختیار خرید سهام تشویقی وجود دارد؟
بله، شرکت‌ها فقط می‌توانند تا سقف ۱۰۰,۰۰۰ دلار اختیار خرید سهام تشویقی را در یک سال تقویمی به یک کارمند ارائه دهند.⁷
اعمال بدون نقد (Cashless Exercise) چیست؟
اعمال بدون نقد به کارمندان اجازه می‌دهد تا اختیار خرید سهام خود را بدون پرداخت هزینه اعمال به صورت پیش‌پرداخت، اعمال کنند. در عوض، سهام به محض اعمال اختیار خرید فوراً فروخته می‌شود و عواید حاصل از آن برای پرداخت هزینه اختیار خرید استفاده می‌شود.
نکته پایانی
کارفرمایان ISOها را به کارمندان ارائه می‌دهند تا به آنها سهمی در کسب‌وکار بدهند. همانطور که از نامشان پیداست، آنها انگیزه‌ای برای کارمندان هستند تا به رشد ارزش شرکت کمک کنند زیرا ارزش اختیارها به قیمت سهام کسب‌وکار بستگی دارد. برای استفاده حداکثری از اختیار خرید سهام تشویقی خود، مهم است که بدانید چه زمانی و چگونه می‌توانید آنها را اعمال کنید و همچنین چگونه مشمول مالیات می‌شوند.
نظرات کاربران