به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار مسکن در آستانه عید ۱۴۰۵ در وضعیتی قرار گرفته که نه از رونق سنتی شب عید خبری است و نه از تحقق وعده‌های طرح‌های دولتی در حوزه ساخت‌وساز. مهدی سلطان‌محمدی، کارشناس و تحلیلگر بازار مسکن، می‌گوید قیمت‌ها هنوز نتوانسته‌اند هم‌پای تورم عمومی حرکت کنند و در عین حال ساخت‌وساز کاهش یافته و سرمایه‌گذاران علاقه چندانی برای ورود به این بازار نشان نمی‌دهند. پرسش اصلی این است: در چنین شرایطی، تا شب عید ۱۴۰۵ باید منتظر جهش جدی قیمت بود یا ادامه همین رکود فرسایشی؟
سلطان‌محمدی با اشاره به عملکرد طرح نهضت ملی مسکن، ریشه بخشی از وضعیت فعلی را در «طراحی نادرست تأمین مالی» می‌داند. به گفته او، از ابتدای آغاز این طرح، پیش‌بینی واقع‌بینانه‌ای درباره منابع انجام نشده بود؛ قرار بود بخش عمده هزینه‌ها از محل تسهیلات بانکی تأمین شود و سهم متقاضی محدود بماند، اما بانک‌ها نه منابع کافی برای پرداخت گسترده این وام‌ها داشتند و نه توان بازپرداخت اقساط سنگین برای بسیاری از خانوارها قابل‌تحمل است. در این فاصله نیز هزینه‌های ساخت نسبت به زمان شروع طرح، چند برابر شده است.
این کارشناس یادآور می‌شود که در عمل، هم متقاضیان از عهده تأمین منابع اضافی برنمی‌آیند و هم بانک‌ها امکان ورود جدی ندارند؛ نتیجه آنکه بسیاری از پروژه‌ها آغاز شده اما منابع لازم برای تکمیل آنها فراهم نیست. به گفته او، از منظر کارشناسی، نهضت ملی مسکن را می‌توان طرحی شکست‌خورده تلقی کرد؛ هرچند احتمال دارد بخشی از واحدها در نهایت تکمیل شود، اما تحقق اهداف اصلی آن برای تأمین قابل‌توجه مسکن، عملاً منتفی است.
سلطان‌محمدی با مقایسه این وضعیت با تجربه مسکن مهر تأکید می‌کند: در دوره مسکن مهر، بنیه مالی دولت قوی‌تر و درآمدهای نفتی بیشتر بود، با این حال تکمیل پروژه‌ها بیش از یک دهه طول کشید. اکنون که توان مالی دولت محدودتر شده، تعهدات ناشی از نهضت ملی مسکن می‌تواند به پرونده‌ای طولانی‌مدت برای چند دولت بعدی تبدیل شود، بدون آنکه بازار از نظر عرضه، به شکل محسوس تقویت شود.
در مورد عملکرد کوتاه‌مدت بازار تا پایان سال ۱۴۰۴ و شب عید ۱۴۰۵، این تحلیلگر تصویر چندان روشنی ترسیم نمی‌کند. او می‌گوید با وجود تورم نقطه‌ای حدود ۵۰ درصد و رشد بیشتر هزینه‌های ساخت، قیمت مسکن نمی‌تواند ثابت بماند و افزایش قیمت در پیش خواهد بود، اما این افزایش به احتمال زیاد کمتر از نرخ تورم عمومی خواهد بود. به بیان دیگر، بازار در وضعیتی قرار می‌گیرد که هم از منظر معاملات در رکود است و هم از نظر قیمتی، در مسیری صعودی اما کندتر از تورم حرکت می‌کند.
از منظر رفتار فصلی بازار نیز، آن‌گونه که سلطان‌محمدی توضیح می‌دهد، الگوی سنتی رونق معاملات در آستانه نوروز، امسال تکرار نخواهد شد. کاهش ساخت‌وساز، تضعیف توان خرید خانوارها، ریسک بالای سرمایه‌گذاری و نبود چشم‌انداز روشن از سیاست‌های حمایتی، باعث شده بازار مسکن بیشتر شبیه یک بازار «منتظر» باشد تا «پویا».
در جمع‌بندی، تصویر بازار مسکن تا شب عید ۱۴۰۵ ترکیبی است از رکود معاملاتی و فشار تدریجی بر قیمت‌ها. طرح‌های دولتی که قرار بود ظرفیت جدیدی در عرضه ایجاد کنند، خود به دلیل ضعف در تأمین مالی، به منبع جدیدی از عدم‌قطعیت تبدیل شده‌اند. در چنین شرایطی، نه جهش شدید و ناگهانی قیمت محتمل به نظر می‌رسد و نه کاهش معنادار؛ آنچه محتمل‌تر است، ادامه روند افزایش قیمت کمتر از تورم، همراه با رکود معاملات و عقب‌ماندن بخش بزرگی از خانوارها از توان تأمین مسکن است. این یعنی مسئله مسکن، نه در شب عید ۱۴۰۵، که در سال‌های بعد نیز همچنان یکی از گره‌های اصلی اقتصاد ایران باقی خواهد ماند.
نظرات کاربران