به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز بازار نفت برنت در واپسین روزهای سال ۲۰۲۵ تصویری دوگانه و تا حدی متناقض از خود به نمایش گذاشته است. از یک‌سو، تنش‌های ژئوپلیتیکی و برخی اختلالات مقطعی در عرضه باعث شده‌اند که قیمت‌ها در بازه‌های کوتاه‌مدت واکنش‌های صعودی نشان دهند و حتی در مقیاس هفتگی، نفت برنت موفق به ثبت بهترین عملکرد خود از ماه اکتبر تاکنون شود. از سوی دیگر اما، واقعیت بزرگ‌تری بر بازار سایه انداخته است: سال ۲۰۲۵ در حال ثبت یکی از سنگین‌ترین افت‌های سالانه قیمت نفت از زمان بحران کرونا در سال ۲۰۲۰ است.
بر اساس داده‌های موجود، در تاریخ ۲۶ دسامبر ۲۰۲۵ و پیش از تعطیلی رسمی بازارها، نفت برنت معاملات خود را در قیمت ۶۰٫۶۴ دلار به ازای هر بشکه به پایان رساند؛ قیمتی که نسبت به جلسه معاملاتی قبل حدود ۲٫۵۷ درصد کاهش نشان می‌دهد. با وجود این افت روزانه، عملکرد هفتگی بازار بیش از ۳ درصد مثبت بوده که عمدتاً ناشی از تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و نگرانی‌های کوتاه‌مدت درباره عرضه بوده است. با این حال، این رشد هفتگی نتوانسته تصویر کلی سال را تغییر دهد؛ نفت برنت در مقیاس سالانه حدود ۱۷ درصد افت را تجربه کرده و در مسیر ثبت بدترین عملکرد سالانه خود در پنج سال اخیر قرار دارد.
نکته مهم دیگر، شرایط معاملاتی بازار در این مقطع زمانی است. تعطیلات پس از کریسمس باعث کاهش محسوس حجم معاملات شده و همین موضوع نوسانات قیمتی را تشدید کرده است. در بازاری که نقدشوندگی پایین است، حتی جریان‌های کوچک سفارش می‌توانند حرکات نسبتاً بزرگ قیمتی ایجاد کنند؛ مسئله‌ای که در روزهای پایانی دسامبر به‌وضوح در نمودار نفت برنت دیده می‌شود.
نگاهی به مسیر قیمت در سال ۲۰۲۵؛ از اوج‌های امیدوارکننده تا فرسایش تدریجی
برای درک بهتر وضعیت فعلی بازار، بازگشت به ابتدای سال ۲۰۲۵ ضروری است. نفت برنت سال را با امیدواری آغاز کرد و در سه‌ماهه نخست، موفق شد تا محدوده ۸۵ دلار نیز صعود کند. این رشد عمدتاً تحت تأثیر انتظارات مثبت نسبت به تقاضای جهانی، سیاست‌های محدودکننده اوپک‌پلاس و فضای پرتنش ژئوپلیتیکی شکل گرفت. اما این خوش‌بینی دیری نپایید.
از اواخر فصل بهار، داده‌های واقعی‌تر از سمت عرضه و تقاضا به‌تدریج خود را نشان دادند. رشد تولید در کشورهای غیرعضو اوپک‌پلاس، به‌ویژه ایالات متحده و برزیل، شتاب گرفت و هم‌زمان نشانه‌هایی از ضعف تقاضا در اقتصادهای بزرگ، به‌خصوص چین، نمایان شد. نتیجه این ترکیب، آغاز یک روند فرسایشی و نزولی در قیمت‌ها بود که تا پایان سال ادامه یافت.
عملکرد ماه دسامبر نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. نفت برنت در این ماه حدود ۲٫۶۶ درصد کاهش قیمت را تجربه کرده و فضای کلی بازار انرژی در محدوده «ترس» قرار گرفته است؛ ترسی که ریشه اصلی آن، انتظارات فزاینده درباره مازاد عرضه در سال ۲۰۲۶ است.
تحلیل تکنیکال نفت برنت؛ نوسان در کانال نزولی
از منظر تکنیکال، رفتار قیمت نفت برنت در هفته‌های پایانی سال ۲۰۲۵ بیشتر شبیه یک بازار سردرگم و کم‌رمق است تا بازاری آماده برای یک روند پرقدرت جدید. قیمت پس از برخورد به کف نزدیک به پنج‌ساله در محدوده ۵۸٫۹۲ دلار در تاریخ ۱۶ دسامبر، واکنش صعودی محدودی نشان داد، اما این بازگشت خیلی زود در فضای کم‌حجم معاملات با فشار فروش مواجه شد.
در حال حاضر، نفت برنت درون یک کانال نزولی مشخص در نمودار روزانه در حال نوسان است. کف این کانال در محدوده ۵۹٫۵۴ تا ۵۸٫۶۰ دلار قرار دارد؛ ناحیه‌ای که از منظر بلندمدت اهمیت بسیار بالایی دارد و شکست آن می‌تواند پیامدهای سنگینی برای بازار به‌همراه داشته باشد. در سوی مقابل، مقاومت‌های مهم در محدوده ۶۲ تا ۶۳٫۰۵ دلار دیده می‌شوند؛ سطوحی که در هفته‌های اخیر بارها مانع از ادامه حرکت صعودی شده‌اند.
در صورت از دست رفتن حمایت ۵۸٫۶۰ دلار، سناریوی نزولی می‌تواند به‌سرعت فعال شود و قیمت را به سمت محدوده ۵۵ دلار هدایت کند؛ سطحی که حتی در برخی برآوردهای رسمی، از جمله پیش‌بینی‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، به‌عنوان هدف احتمالی سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ مطرح شده است. در مقابل، عبور و تثبیت بالای مقاومت ۶۲ دلار می‌تواند جرقه یک رالی اصلاحی تا حوالی ۶۵ دلار را بزند، هرچند در شرایط فعلی، چنین حرکتی بیشتر به‌عنوان یک «رالی تنفسی» تلقی می‌شود تا تغییر روند.
میانگین‌های متحرک؛ تأیید تداوم روند نزولی
بررسی میانگین‌های متحرک تصویر نسبتاً شفافی از وضعیت روند ارائه می‌دهد. قیمت نفت برنت همچنان زیر میانگین متحرک ۵۰ روزه (در حوالی ۶۵ دلار) و میانگین متحرک ۲۰۰ روزه (نزدیک به ۷۰ دلار) قرار دارد. این فاصله قابل‌توجه نشان می‌دهد که بازار هنوز در فاز نزولی تثبیت‌شده‌ای قرار دارد.
علاوه بر این، وقوع «تقاطع مرگ» (Death Cross) در اوایل سال ۲۰۲۵، زمانی که میانگین ۵۰ روزه به زیر میانگین ۲۰۰ روزه نفوذ کرد، از همان زمان هشدار جدی درباره تضعیف ساختار بلندمدت بازار صادر کرده بود؛ هشداری که در ادامه سال به‌طور کامل محقق شد.
اندیکاتورها چه می‌گویند؟ اشباع فروش، اما بدون نشانه بازگشت قاطع
اندیکاتور RSI در تایم‌فریم روزانه در حوالی سطح ۴۰ نوسان می‌کند. این عدد نشان می‌دهد که بازار در محدوده‌ای نزدیک به اشباع فروش قرار دارد، اما هنوز نشانه‌ای از واگرایی صعودی معتبر دیده نمی‌شود. به بیان دیگر، اگرچه فشار فروش بالا بوده، اما هنوز شواهد تکنیکالی کافی برای اعلام پایان روند نزولی در دست نیست.
اندیکاتور مکدی نیز وضعیت مشابهی را تأیید می‌کند. قرار گرفتن خط مکدی زیر خط سیگنال و گسترش هیستوگرام منفی نشان می‌دهد که مومنتوم بازار همچنان به نفع فروشندگان است و خریداران قدرت لازم برای تغییر فاز را ندارند.
در همین حال، باندهای بولینگر به‌شدت فشرده شده‌اند و قیمت در نزدیکی باند پایینی در حال حرکت است. این وضعیت معمولاً پیش‌درآمد یک حرکت شارپ است؛ حرکتی که جهت آن به شکست یکی از سطوح کلیدی بستگی دارد. با توجه به ساختار کلی بازار، ریسک شکست نزولی در حال حاضر همچنان بالاتر از سناریوی صعودی ارزیابی می‌شود.
حجم معاملات و نوسان؛ بازاری حساس به شوک‌های ناگهانی
کاهش شدید حجم معاملات به‌دلیل تعطیلات پایان سال، یکی از عوامل کلیدی نوسانات اخیر بوده است. گزارش‌ها نشان می‌دهند که حجم معاملات نفت برنت در بورس کالای شیکاگو (CME) به حدود ۱۵ هزار قرارداد در روز کاهش یافته؛ سطحی که به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از میانگین‌های معمول است. در چنین فضایی، بازار به‌شدت به اخبار و شوک‌های ناگهانی حساس می‌شود.
نوسان روزانه قیمت در محدوده ۲ تا ۳ درصد، در کنار حجم پایین، نشان می‌دهد که حرکات فعلی لزوماً بازتاب تغییرات بنیادین نیستند، بلکه بیشتر حاصل شرایط شکننده نقدشوندگی بازارند.
تحلیل بنیادی عمیق‌تر بازار نفت برنت؛ چرا مازاد عرضه به تهدید اصلی ۲۰۲۶ تبدیل شده است؟
در بخش دوم این تحلیل، تمرکز اصلی از نوسانات قیمتی کوتاه‌مدت و سیگنال‌های تکنیکال فاصله می‌گیرد و وارد لایه عمیق‌تری از عوامل بنیادین می‌شود؛ جایی که ساختار عرضه و تقاضای جهانی نفت، تصمیمات ژئوپلیتیک، مسیر اقتصاد کلان و انتظارات آینده بازار، همگی در کنار هم تصویر بزرگ‌تری از چشم‌انداز نفت برنت ترسیم می‌کنند. سال ۲۰۲۵ برای بازار نفت، بیش از آنکه سال شوک‌های مقطعی باشد، سال تثبیت یک واقعیت ساختاری بود: عرضه جهانی با سرعتی بالاتر از رشد تقاضا در حال گسترش است و این عدم‌تعادل، بنیان اصلی فشار نزولی بر قیمت‌ها را شکل داده است.
افزایش بی‌سابقه ذخایر جهانی نفت، که تنها از ابتدای ژانویه تا نوامبر بیش از ۴۲۴ میلیون بشکه به حجم آن افزوده شد، نشان می‌دهد که حتی وقایع ژئوپلیتیک پرریسک نیز نتوانسته‌اند بازار را به‌طور پایدار از فاز مازاد عرضه خارج کنند. میانگین افزایش ۱.۳ میلیون بشکه‌ای ذخایر در روز، نشانه‌ای روشن از اشباع تدریجی بازار است؛ موضوعی که باعث شد قیمت نفت برنت از ابتدای سال نزدیک به ۲۰ دلار کاهش یابد و بدترین عملکرد سالانه خود از زمان بحران کرونا در ۲۰۲۰ را ثبت کند.
در سمت عرضه، هرچند تولید جهانی در ماه نوامبر حدود ۶۱۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت، اما این افت بیشتر ماهیتی مقطعی داشت و نتوانست مسیر کلی بازار را تغییر دهد. گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) نشان می‌دهد که مازاد عرضه در سال ۲۰۲۶ می‌تواند به رقم قابل‌توجه ۳.۸۴ میلیون بشکه در روز برسد؛ عددی که اگر محقق شود، فشار سنگینی بر قیمت‌ها وارد خواهد کرد. بخش عمده این افزایش عرضه، از سوی تولیدکنندگان غیر اوپک‌پلاس مانند ایالات متحده، برزیل و کانادا تأمین می‌شود؛ کشورهایی که با بهره‌گیری از فناوری‌های جدید و هزینه‌های تولید پایین‌تر، انعطاف‌پذیری بالاتری در برابر افت قیمت دارند.
روسیه نیز همچنان یکی از بازیگران کلیدی سمت عرضه باقی مانده است. علی‌رغم تحریم‌ها، تولید نفت این کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۵۱۶ میلیون تن رسید و پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۶ به ۵۲۵ میلیون تن افزایش یابد. در صورتی که مذاکرات صلح اوکراین به کاهش یا لغو بخشی از تحریم‌ها منجر شود، احتمال ورود حجم بیشتری از نفت روسیه به بازار جهانی وجود دارد؛ سناریویی که می‌تواند تعادل شکننده فعلی را به‌طور کامل برهم بزند. در مقابل، اختلالات موقتی مانند قرنطینه صادرات ونزوئلا توسط آمریکا یا حملات پهپادی به زیرساخت‌های صادراتی قزاقستان، تنها نقش مُسکن‌های کوتاه‌مدت را ایفا کرده‌اند و نتوانسته‌اند مسیر کلی بازار را معکوس کنند.
تقاضا؛ رشد آهسته در برابر عرضه تهاجمی
در سمت تقاضا، اگرچه انتظار می‌رود مصرف جهانی نفت در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۳۰ هزار بشکه در روز و در سال ۲۰۲۶ حدود ۸۶۰ هزار بشکه در روز افزایش یابد، اما این ارقام در مقایسه با رشد عرضه کافی نیستند. بخش عمده رشد تقاضا در سال ۲۰۲۵ از سوی فرآورده‌هایی مانند گازوئیل و سوخت جت تأمین شد که حدود ۵۰ درصد از افزایش مصرف را به خود اختصاص دادند. در سال ۲۰۲۶ نیز انتظار می‌رود پتروشیمی‌ها سهم غالب رشد تقاضا را داشته باشند، اما این رشد همچنان با محدودیت‌های جدی مواجه است.
اقتصاد چین، به‌عنوان موتور سنتی رشد تقاضای انرژی، در سال ۲۰۲۵ نشانه‌های نگران‌کننده‌ای از ضعف نشان داد. افت تولید کارخانه‌ها به پایین‌ترین سطح ۱۵ ماهه، کاهش مصرف سوخت‌های صنعتی و جایگزینی تدریجی نفت کوره با گاز طبیعی و انرژی خورشیدی، همگی سقف رشد تقاضا را محدود کرده‌اند. در ایالات متحده نیز اگرچه رشد اقتصادی قوی‌تر از انتظار بوده، اما افزایش موجودی‌های نفت خام و بنزین – به‌ترتیب ۲.۳۹ و ۱.۰۹ میلیون بشکه – نشان می‌دهد که مصرف داخلی به اندازه کافی قدرتمند نیست تا فشار عرضه را خنثی کند.
در چنین شرایطی، بازار نفت بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیک به‌عنوان محرک‌های کوتاه‌مدت قیمت وابسته شده است. تنش‌ها در خاورمیانه، اختلالات صادراتی در آمریکای لاتین یا ریسک‌های مربوط به روسیه و اوکراین، می‌توانند به‌طور مقطعی قیمت‌ها را بالا ببرند، اما تجربه سال ۲۰۲۵ نشان داد که این شوک‌ها بدون پشتوانه بنیادی قوی، اثر ماندگاری ندارند.
چشم‌انداز ۲۰۲۶؛ سناریوهای محتمل برای قیمت نفت برنت
با ورود به سال ۲۰۲۶، بازار نفت در نقطه‌ای حساس قرار دارد. سناریوی پایه بسیاری از نهادهای معتبر، از جمله اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، حاکی از آن است که قیمت نفت برنت در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ می‌تواند به محدوده ۵۵ دلار در هر بشکه کاهش یابد و پس از آن در سطوح پایین‌تر تثبیت شود. برخی تحلیلگران معتقدند اگر بازار زودتر مازاد عرضه را در قیمت‌ها منعکس کند، میانگین قیمت سال ۲۰۲۶ می‌تواند به حوالی ۶۵ دلار برسد، اما این سناریو نیازمند آن است که شوک منفی جدیدی از سمت عرضه رخ ندهد.
در مقابل، سناریوی صعودی تنها در صورتی فعال می‌شود که یا اختلالات گسترده و پایدار در عرضه جهانی ایجاد شود، یا سرمایه‌گذاری در پروژه‌های پرهزینه و دشوار – مانند ذخایر قطبی و آب‌های عمیق – به‌طور جدی کاهش یابد و زمینه کمبود عرضه در سال‌های بعد را فراهم کند. در غیر این صورت، بازار نفت همچنان در معرض فشار نزولی ناشی از ساختار عرضه باقی خواهد ماند.
جمع‌بندی نهایی
نفت برنت سال ۲۰۲۵ را با حال‌وهوایی نزولی به پایان می‌برد؛ بازاری که از نظر تکنیکال در محدوده پایین ۶۰ دلار در حال نوسان است و از منظر بنیادی، زیر سایه سنگین مازاد عرضه قرار دارد. اگرچه ریسک‌های ژئوپلیتیک می‌توانند در کوتاه‌مدت جهش‌های مقطعی ایجاد کنند، اما تا زمانی که رشد عرضه از تقاضا پیشی می‌گیرد، هر صعودی با تردید و شکنندگی همراه خواهد بود. در این چارچوب، سطح حمایتی ۵۸.۶۰ دلار و مقاومت ۶۲ دلار به‌عنوان نقاط کلیدی رفتار بازار عمل می‌کنند و داده‌های آتی IEA و EIA می‌توانند مسیر بعدی قیمت‌ها را مشخص‌تر سازند. بازار نفت بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک محرک بنیادی واقعی است؛ محرکی که هنوز نشانه‌ای قطعی از آن در افق دیده نمی‌شود.
نظرات کاربران