به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مونتاژکاران خودرو در ایران طی یک‌سال گذشته بیش از ۶ میلیارد دلار ارز برای واردات قطعات دریافت کرده‌اند. این رقم در شرایطی اعلام می‌شود که بسیاری از خریداران هنوز با صف‌های طولانی تحویل و فاصله محسوس قیمت کارخانه با بازار آزاد روبه‌رو هستند. پرسش اصلی خریداران و کارشناسان این است که این حجم بزرگ ارز صرف چه بخشی از زنجیره تولید شده و چرا اثر آن در افزایش عرضه دیده نمی‌شود.
بخش عمده این منابع از محل سامانه نیما و با نرخی پایین‌تر از بازار آزاد به خودروسازان تخصیص یافته است. نرخ نیما، نرخ ترجیحی‌ای است که بانک مرکزی برای واردات کالاهای اساسی و قطعات صنعتی تعیین می‌کند و معمولاً چندین برابر ارزان‌تر از نرخ آزاد دلار است. این رقم در صورت تسعیر به نرخ بازار آزاد، معادل چند ۱۰۰ هزار میلیارد تومان می‌شود؛ عددی که ابعاد واقعی این تخصیص ارزی را نشان می‌دهد.
ارز ارزان، خودروی گران‌تر
با این حال آمار تولید و عرضه در سال‌های اخیر نشان می‌دهد رشد تیراژ متناسب با رشد تخصیص ارز نبوده است. بخشی از خودروهای تولیدشده به دلیل کمبود قطعات داخلی یا وارداتی، به‌صورت ناقص در پارکینگ کارخانه‌ها باقی می‌مانند. این وضعیت باعث می‌شود عرضه واقعی به بازار کمتر از تولید اسمی اعلام‌شده باشد و همین شکاف، فشار تقاضا در بازار آزاد را افزایش می‌دهد.
افزایش فشار تقاضا در بازار آزاد یعنی رشد قیمت خودروهای دست دوم و صفرکیلومتر غیردولتی. برای خانواری که برای خرید خودرو پس‌انداز می‌کند، فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد عملاً هزینه واقعی خرید را بالا می‌برد. به همین دلیل، نحوه مصرف ارز تخصیصی به‌طور مستقیم به جیب مصرف‌کننده نهایی مرتبط است.
چرا همین حالا مهم است؟
طرح دوباره این پرسش در هفته‌های اخیر همزمان شده با نوسان دوباره نرخ دلار در بازار آزاد و نگرانی خانوارها درباره ارزش پول ملی. هر بار فاصله نرخ ارز ترجیحی و آزاد بیشتر می‌شود، انگیزه برای سوءاستفاده از این فاصله نیز بالا می‌رود. به همین دلیل کارشناسان اقتصادی بر لزوم شفاف‌سازی گزارش مصرف ارز واردات قطعات تأکید دارند.
تخصیص ارز ترجیحی به صنعت خودرو از چند سال پیش با هدف حمایت از تولید داخلی آغاز شد. هدف اعلام‌شده این سیاست، مهار قیمت خودرو و کاهش وابستگی به واردات خودروی کامل بود. با این حال، گزارش‌های پیشین هم بارها نشان داده‌اند بخشی از ارز تخصیصی با تأخیر یا در قالب قطعات غیرضروری وارد کشور شده است.
کارشناسان می‌گویند تا زمانی که گزارشی شفاف و قابل‌راستی‌آزمایی از مسیر مصرف این ارز منتشر نشود، فاصله میان وعده تولید و واقعیت بازار همچنان محتمل‌ترین سناریوی پیشِ روی خریداران خودرو خواهد بود.
نظرات کاربران