وام ۲.۴ میلیاردی مسکن؛ ۴۴۵ میلیون تومان هزینه پیش از دریافت

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، متقاضیان وام مسکن یکم پیش از آنکه حتی ریالی از تسهیلات ۲.۴ میلیارد تومانی به حسابشان واریز شود، باید ۴۴۵ میلیون تومان از جیب خود خرج کنند. این مبلغ صرف خرید اوراق تسهیلات مسکن می‌شود؛ برگه‌هایی بهادار که در بورس تهران معامله می‌شوند و پیش‌شرط دریافت وام از بانک مسکن هستند. قیمت این اوراق ثابت نیست و هر روز با نوسان بازار سرمایه تغییر می‌کند.

چرا خرید این اوراق الزامی است؟ هر واحد اوراق تسهیلات معادل بخش کوچکی از مبلغ وام است و متقاضی باید تعداد لازم از آن را با قیمت روز بورس بخرد تا سقف تسهیلات موردنظرش تکمیل شود. نتیجه این سازوکار آن است که حتی پیش از دریافت وام، هزینه آن به نوسان قیمت در بورس گره می‌خورد. هرچه تقاضا برای این اوراق در بازار بیش‌تر شود، ورود به مسیر وام‌گیری هم گران‌تر تمام می‌شود.

پس از پرداخت این هزینه ورودی، مرحله بازپرداخت آغاز می‌شود. قسط ماهانه این وام ۲.۴ میلیارد تومانی به ۵۱.۵ میلیون تومان می‌رسد؛ رقمی که باید هر ماه و برای سال‌های متمادی از درآمد خانوار کسر شود. طبق ضوابط رایج بانکی، مبلغ قسط نباید از سهم معینی از درآمد ماهانه متقاضی عبور کند؛ به همین دلیل، دریافت این تسهیلات عملاً به حقوق‌بگیرانی با درآمد بالا محدود می‌شود.

قسطی که از عهده هر خانواری برنمی‌آید

خوب که چی؟ برای بسیاری از خانوارهای با درآمد متوسط، تأمین ۴۴۵ میلیون تومان نقد پیش از دریافت وام، به‌تنهایی یک مانع جدی است. این مبلغ معادل پس‌انداز چند‌ساله بسیاری از حقوق‌بگیران است، در حالی‌که هنوز قسط ماهانه هم به آن اضافه نشده است. داده‌ها نشان می‌دهد شکاف میان سقف تسهیلات مسکن و توان مالی متقاضیان معمولی هر سال بیش‌تر می‌شود.

نتیجه عملی این وضعیت، محدودشدن دایره متقاضیان واقعی وام مسکن یکم است. کسانی که بیش‌ترین نیاز به کمک مالی برای خانه‌دار شدن را دارند، معمولاً کم‌ترین توان را برای پرداخت هزینه ورودی و اقساط سنگین آن دارند. در مقابل، خانوارهایی با درآمد بالا که کمتر به این تسهیلات وابسته‌اند، راحت‌تر می‌توانند از آن استفاده کنند.

فاصله سقف وام تا قیمت واقعی مسکن

این وضعیت را باید در کنار روند کلی‌تر بازار مسکن دید. در سال‌های اخیر، قیمت آپارتمان در شهرهای بزرگ به‌مراتب سریع‌تر از سقف وام مسکن یکم رشد کرده است. حتی با دریافت کامل تسهیلات ۲.۴ میلیارد تومانی، بخش عمده قیمت ۱ واحد مسکونی معمولی همچنان باید از منابع نقدی دیگر متقاضی تأمین شود.

در نتیجه، وامی که قرار بود مسیر خانه‌دار شدن را برای خانوارهای عادی هموار کند، عملاً با هزینه ورودی سنگین و اقساط بالا، به ابزاری محدود برای گروه کوچکی از متقاضیان پردرآمد تبدیل شده است. آینده این سازوکار به تصمیم‌های بعدی درباره سقف تسهیلات و شرایط اوراق تسهیلات مسکن بستگی دارد.