به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، نوسان‌های اخیر بازار خودرو بار دیگر فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد را به مسئله اصلی خریداران تبدیل کرده است. این فاصله یعنی خودرویی که خودروساز با یک قیمت عرضه می‌کند، در بازار با قیمتی بالاتر دست به دست می‌شود. کارشناسان ریشه این وضعیت را در چالش‌های زنجیره تأمین، محدودیت تولید و ساختار انحصاری بازار می‌دانند.
اهمیت این موضوع برای خانوارها روشن است. خودرو در ایران فقط وسیله رفت‌وآمد نیست و بسیاری از خانواده‌ها آن را بخشی از دارایی و پس‌انداز خود می‌دانند. هر چه شکاف قیمت بیشتر باشد، خریداری که از قرعه‌کشی یا ثبت‌نام جا می‌ماند، باید هزینه بالاتری بپردازد.
شکاف قیمت از کجا می‌آید؟
منطق این شکاف ساده است: تقاضا بیشتر از عرضه است. وقتی خودروسازها نتوانند به اندازه نیاز بازار تولید کنند، قیمت در بازار آزاد از قیمت مصوب کارخانه فاصله می‌گیرد. در این کشمکش، خریدار مصرفی در برابر کسانی قرار می‌گیرد که خودرو را برای حفظ ارزش پول یا کسب سود می‌خرند.
زنجیره تأمین حلقه دیگر این مسئله است. زنجیره تأمین یعنی همه قطعه‌سازها و تأمین‌کنندگانی که مواد و قطعات را به خط تولید می‌رسانند. کمبود یا گرانی یک قطعه می‌تواند تحویل خودرو را عقب بیندازد و عرضه را کم کند. نتیجه این کمبود، فشار بیشتر بر قیمت بازار آزاد است.
واردات؛ ابزار رقابت یا راه‌حل موقت؟
کارشناسان بازار خودرو بر این باورند که افزایش رقابت از مسیر واردات می‌تواند انحصار را کاهش دهد. انحصار در این بازار یعنی تعداد محدودی تولیدکننده سهم اصلی عرضه را در اختیار دارند و رقیب جدی ندارند. ورود خودروی خارجی به بازار، گزینه‌های خریدار را بیشتر می‌کند و خودروسازهای داخلی را به بهبود کیفیت و قیمت وادار می‌کند.
با این حال، اثر واردات به حجم آن و هزینه تمام‌شده خودروی وارداتی بستگی دارد. اگر واردات محدود بماند یا قیمت نهایی آن بالا باشد، اثرش بر شکاف قیمت خودروهای داخلی کم خواهد بود. به همین دلیل، کارشناسان بازنگری در سیاست‌های زنجیره تولید را در کنار واردات، شرط لازم کاهش پایدار این فاصله می‌دانند.
داده‌ها و ارزیابی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که تا زمانی که عرضه با تقاضا هم‌خوان نشود، فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد ادامه خواهد داشت. محتمل‌ترین سناریو آن است که مسیر قیمت‌ها در ماه‌های آینده بیش از هر چیز به میزان واردات و ثبات زنجیره تأمین وابسته باشد.
نظرات کاربران