هشدار تعاونی‌های لبنی: گرانی بیش‌تر، مصرف و آینده دامداری را تهدید می‌کند

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی درباره پیامدهای افزایش بیش از حد قیمت محصولات لبنی هشدار داد. او می‌گوید ادامه این روند، علاوه بر کاهش مصرف، سلامت جامعه و آینده صنعت دامپروری را تهدید می‌کند. این هشدار را خود فعالان تولید مطرح کرده‌اند؛ یعنی همان گروهی که در نگاه نخست از قیمت بالاتر سود می‌برد.

لبنیات از اقلام ثابت سبد غذایی خانوار است. وقتی قیمت سریع‌تر از درآمد خانوار بالا برود، خانوارها ابتدا مقدار خرید را کم می‌کنند یا سراغ جایگزین‌های ارزان‌تر می‌روند. پیام این هشدار برای مصرف‌کننده روشن است: قیمت شیر و ماست فقط عددی روی برچسب نیست و به زنجیره‌ای از دامدار تا کارخانه گره خورده است.

چرخه‌ای که از سفره به دامداری می‌رسد

منطق هشدار تعاونی‌ها بر یک چرخه استوار است. کاهش مصرف یعنی فروش کمتر کارخانه‌های لبنی. کارخانه‌ها در واکنش، شیر خام کمتری از دامداران می‌خرند یا پرداخت را به تعویق می‌اندازند. به این ترتیب، فشار به حلقه نخست زنجیره یعنی دامدار منتقل می‌شود.

دامداری فعالیتی با هزینه ثابت بالاست. خوراک دام، نیروی کار و نگهداری گله حتی در دوره‌های کم‌فروشی هم هزینه دارد. اگر درآمد دامدار کاهش یابد، کوچک‌کردن گله یکی از محتمل‌ترین واکنش‌هاست. بازسازی گله اما زمان‌بر است و در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست؛ بنابراین کاهش امروز تولید می‌تواند عرضه ماه‌های آینده را هم محدود کند.

صادرات شیرخشک؛ دریچه‌ای دوسویه

به گفته مدیرعامل اتحادیه، بخش قابل توجهی از شیر تولیدی به محصولاتی مانند شیرخشک تبدیل و صادر می‌شود. شیر خام باید ظرف چند روز فرآوری شود، اما شیرخشک را می‌توان ماه‌ها انبار کرد. این مسیر به تولیدکننده امکان می‌دهد مازاد شیر را به کالایی ماندگار و ارزآور تبدیل کند.

صادرات دو اثر هم‌زمان بر بازار دارد. از یک سو بخشی از عرضه را از بازار داخلی خارج می‌کند و بر قیمت داخلی اثر می‌گذارد. از سوی دیگر، درآمد ارزی آن به پایداری مالی کارخانه‌ها و پرداخت به‌موقع به دامداران کمک می‌کند. توازن میان این دو، از محورهای اصلی بحث قیمت‌گذاری لبنیات است.

قیمت تمام‌شده لبنیات به نرخ ارز نیز وابسته است، زیرا بخشی از نهاده‌های دامی مانند ذرت و کنجاله سویا وارداتی است. تغییر هزینه تأمین این نهاده‌ها معمولاً با فاصله‌ای کوتاه در قیمت شیر خام و محصولات نهایی دیده می‌شود. در اظهارات منتشرشده، رقمی درباره میزان افت مصرف یا سهم دقیق صادرات اعلام نشده است.