افت قدرت خرید خانوارها، فاصله تا خانه‌دار شدن را بیش‌تر کرد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بازار مسکن ایران هم‌زمان زیر دو فشار قرار دارد. تورم هزینه ساخت را بالا می‌برد و کاهش درآمد واقعی خانوارها توان خرید را پایین می‌آورد. نتیجه این دو فشار روشن است: خانه‌ها با هزینه بیش‌تری ساخته می‌شوند، اما خریداران کم‌تری توان پرداخت آن را دارند.

این وضعیت برای خانواری که برای خرید خانه پس‌انداز می‌کند پیامد مستقیمی دارد. اگر رشد قیمت مسکن از رشد پس‌انداز جلوتر باشد، با گذشت هر سال فاصله تا خرید خانه کم‌تر نمی‌شود و حتی بیش‌تر می‌شود. ناکامی طرح‌های حمایتی هم این فاصله را پر نکرده و بلاتکلیفی متقاضیان ادامه دارد.

هزینه ساخت؛ کف قیمت بالا می‌رود

قیمت تمام‌شده هر واحد مسکونی از سه جزء اصلی تشکیل می‌شود: زمین، مصالح ساختمانی مانند فولاد و سیمان، و دستمزد نیروی کار. در دوره تورمی، هر سه جزء گران‌تر می‌شوند. سازنده نیز هزینه بالاتر را به قیمت فروش واحد نوساز منتقل می‌کند.

اثر این افزایش به خانه‌های نوساز محدود نمی‌ماند. فروشندگان خانه‌های قدیمی‌تر هم قیمت خود را با «هزینه جایگزینی» مقایسه می‌کنند؛ یعنی هزینه‌ای که ساخت ۱ واحد مشابه امروز در پی دارد. به همین دلیل، تمایل فروشندگان به کاهش قیمت حتی در بازار کم‌معامله نیز محدود می‌ماند.

کشمکش خریدار و فروشنده

بازار مسکن اکنون در وضعیتی است که کارشناسان آن را «رکود تورمی» می‌نامند. در این حالت قیمت‌ها پایین نمی‌آیند، اما تعداد معاملات کاهش می‌یابد. فروشنده به دلیل بالا بودن هزینه ساخت حاضر به کاهش قیمت نیست. خریدار نیز با درآمد فعلی توان پرداخت قیمت درخواستی را ندارد.

پیامد این کشمکش برای دارندگان ملک هم قابل توجه است. در بازار کم‌معامله، «نقدشوندگی» مسکن کاهش می‌یابد؛ یعنی تبدیل ملک به پول نقد زمان بیش‌تری می‌برد یا به تخفیف نیاز دارد. این ویژگی، مسکن را از دارایی‌هایی مانند طلا و ارز که خرید و فروششان سریع‌تر انجام می‌شود، متمایز می‌کند.

طرح‌های حمایتی و صف متقاضیان

طرح‌های حمایتی دولت برای کمک به خانه‌اولی‌ها با هدف کاهش فاصله میان درآمد و قیمت مسکن طراحی شده بودند. داده‌های موجود نشان می‌دهد این طرح‌ها به نتیجه مورد انتظار نرسیده‌اند. بسیاری از متقاضیان ثبت‌نام کرده‌اند، اما هنوز چشم‌انداز روشنی از زمان تحویل واحد یا دریافت تسهیلات ندارند.

تداوم این بلاتکلیفی بخشی از تقاضا را در بازار اجاره نگه می‌دارد. انتظار می‌رود تا زمانی که تورم هزینه ساخت مهار نشود و درآمد خانوارها هم‌پای قیمت‌ها رشد نکند، فاصله میان خریدار و فروشنده در بازار مسکن پابرجا بماند.