به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، قیمت‌گذاری دستوری خودرو سال‌هاست با هدف کنترل قیمت و حمایت از مصرف‌کننده اجرا می‌شود. با این حال، در بازار امروز یک خودرو همزمان دو قیمت متفاوت دارد. قیمت درج‌شده در فاکتور کارخانه تنها بخشی از واقعیت را نشان می‌دهد و قیمت بازار آزاد بخش دیگر آن است.
این دوگانگی برای خانواده‌هایی که قصد خرید خودرو دارند پیامد مستقیم دارد. بیش‌تر خریداران به قیمت کارخانه دسترسی ندارند و ناچارند خودرو را با قیمت بازار بخرند. به این ترتیب، سیاستی که برای حمایت از مصرف‌کننده طراحی شده، در عمل به قیمت نهایی او کمکی نمی‌کند.
فاصله قیمت کجا می‌رود؟
فاصله میان قیمت کارخانه و قیمت بازار یک منفعت بدون تولید ایجاد می‌کند. این منفعت به کسی می‌رسد که در قرعه‌کشی یا فروش فوق‌العاده برنده شود و خودرو را با قیمت دستوری تحویل بگیرد. او می‌تواند همان خودرو را بلافاصله با قیمت بازار بفروشد و تفاوت را به‌عنوان سود نگه دارد.
اقتصاددانان به چنین سودی «رانت» می‌گویند؛ یعنی درآمدی که از دسترسی ویژه به یک کالای ارزان‌تر به دست می‌آید، نه از کار یا سرمایه‌گذاری مولد. هرچه فاصله دو قیمت بیش‌تر باشد، انگیزه برای ورود به این چرخه هم بیش‌تر می‌شود. نتیجه، افزایش تقاضای سفته‌بازانه است؛ تقاضایی که هدفش استفاده از خودرو نیست، بلکه کسب سود از اختلاف قیمت است.
اثر بر خودروساز و بازار
قیمت دستوری بر خودروسازان هم اثر می‌گذارد. وقتی قیمت فروش کارخانه پایین‌تر از هزینه تمام‌شده یا ارزش بازار تعیین شود، زیان انباشته شرکت‌ها افزایش می‌یابد. این زیان توان سرمایه‌گذاری برای ارتقای کیفیت و افزایش تیراژ را محدود می‌کند و عرضه همچنان پشت تقاضا می‌ماند.
سیاست‌گذار خودرویی با وجود آگاهی از این پیامدها، تاکنون از قیمت‌گذاری دستوری عقب‌نشینی نکرده است. موافقان این سیاست می‌گویند آزادسازی قیمت در شرایط تورمی می‌تواند قیمت کارخانه را یکباره بالا ببرد. منتقدان در مقابل استدلال می‌کنند که مصرف‌کننده همین حالا قیمت بازار را می‌پردازد و تنها تفاوت، مقصد این مابه‌التفاوت است.
برای خریدار عادی، شکاف قیمت کارخانه و بازار یکی از شاخص‌های مهم وضعیت این بازار است. کاهش این شکاف معمولاً نشانه تعادل بیش‌تر میان عرضه و تقاضاست و افزایش آن، از کمبود عرضه یا رشد انتظارات تورمی خبر می‌دهد. مسیر آینده این بازار به تصمیم سیاست‌گذار درباره ادامه یا تغییر شیوه قیمت‌گذاری بستگی دارد.
نظرات کاربران