به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز در حالی‌که جنگ اوکراین وارد مرحله‌ای فرسایشی شده و فشارهای دیپلماتیک غرب بر مسکو افزایش یافته است، ولادیمیر پوتین بار دیگر توجه جهان را به زرادخانه هسته‌ای روسیه جلب کرد. او روز یکشنبه با لحنی قاطع اعلام کرد که کشورش موشک کروز هسته‌پیشران «بورِوِستنیک» (۹M730) را با موفقیت آزمایش کرده است؛ سلاحی که به گفته کرملین، «بردی تقریباً نامحدود» دارد و می‌تواند از هر سامانه دفاع موشکی عبور کند.
طبق گزارش‌های رسمی، این موشک در آزمایش روز ۲۱ اکتبر توانسته است ۱۴ هزار کیلومتر مسیر را در مدت ۱۵ ساعت پرواز مداوم طی کند، عددی که اگر صحت داشته باشد، مرزهای فناوری تسلیحاتی جهان را جابه‌جا می‌کند. پوتین که با لباس نظامی در قرارگاه فرماندهی جنگ اوکراین ظاهر شده بود، گفت: «این سلاح در جهان همتایی ندارد؛ چیزی است که زمانی حتی کارشناسان خودمان آن را غیرممکن می‌دانستند.»
اما اهمیت واقعی این آزمایش نه در بُعد فنی، بلکه در زمان و پیام سیاسی آن نهفته است. اعلام موفقیت بورِوِستنیک تنها چند روز پس از رزمایش بزرگ هسته‌ای روسیه صورت گرفت رزمایشی که طی آن موشک‌های قاره‌پیما و سامانه‌های استراتژیک در زمین، دریا و هوا به نمایش گذاشته شدند.
در چنین شرایطی، پرتاب یک موشک هسته‌پیشران تازه، پیامی آشکار به غرب تلقی می‌شود: روسیه تحت فشار تحریم و انزوا عقب‌نشینی نخواهد کرد، بلکه قدرت بازدارندگی خود را به سطحی تازه می‌برد.
سلاحی برای دوران جدید؛ «بورِوِستنیک» و احیای بازدارندگی روسیه
آنچه پوتین آن را «سلاحی بی‌همتا» می‌نامد، در حقیقت نتیجه یکی از جاه‌طلبانه‌ترین پروژه‌های تسلیحاتی روسیه پس از جنگ سرد است. بورِوِستنیک، که ناتو آن را با نام SSC-X-9 Skyfall می‌شناسد، از یک راکتور هسته‌ای کوچک برای تأمین نیروی پیشران خود استفاده می‌کند؛ فناوری‌ای که در صورت دستیابی کامل، می‌تواند به موشکی با بردی تقریباً نامحدود و مسیر پروازی غیرقابل پیش‌بینی منجر شود.
در دکترین نظامی روسیه، این موشک پاسخی مستقیم به برنامه سپر دفاع موشکی آمریکا و خروج واشنگتن از پیمان موشک‌های ضدبالستیک (ABM) در سال ۲۰۰۱ است؛ اقدامی که از دید کرملین، موازنه راهبردی جهانی را بر هم زد. حالا پوتین با رونمایی از «نسل جدید بازدارندگی»، می‌خواهد بگوید روسیه در برابر چتر دفاعی غرب هنوز برگ برنده دارد.
ژنرال والری گراسیموف، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه، در گزارش به پوتین تأکید کرده است که موشک در این آزمایش به‌طور کامل با پیشران هسته‌ای پرواز کرده و برخلاف دفعات پیشین، توانسته است مسیر طولانی خود را بدون نقص طی کند. او گفته است: «هیچ سامانه دفاعی موجود قادر به رهگیری این موشک نیست؛ نه امروز و نه در آینده نزدیک.»
اما نمایش قدرت هسته‌ای روسیه صرفاً یک دستاورد نظامی نیست؛ بلکه تلاشی آگاهانه برای بازسازی هیبت استراتژیک مسکو در لحظه‌ای است که روسیه در میدان اوکراین با هزینه‌های بالا و پیشروی محدود روبه‌روست.
پوتین با این آزمایش می‌خواهد به غرب و به‌ویژه به واشنگتن یادآوری کند که هرچند جنگ زمینی فرسایشی شده، اما رقابت در عرصه فناوری تسلیحات راهبردی هنوز میدان اصلی قدرت روسیه است.
از نمایش قدرت تا پیام سیاسی؛ پوتین در جست‌وجوی بازدارندگی از جنس ترس
در ظاهر، آزمایش موشک «بورِوِستنیک» یک پیروزی فناورانه برای روسیه است؛ اما در عمق، این رویداد را باید بخشی از جنگ روایت‌ها دانست، تلاشی حساب‌شده برای احیای تصویر «روسیه شکست‌ناپذیر» در زمانی که جنگ اوکراین، شکاف‌های راهبردی و اقتصادی مسکو را آشکار کرده است.
پوتین می‌داند که پیروزی نظامی در میدان اوکراین آسان نیست، بنابراین می‌کوشد نبرد را به عرصه بازدارندگی روانی و تسلیحاتی منتقل کند؛ جایی که روسیه هنوز برگ‌هایی در دست دارد. اعلام موفقیت یک موشک با برد نامحدود و پیشران هسته‌ای، در واقع پیامی است به غرب که «هر فشار اقتصادی یا نظامی، پاسخی در سطحی بالاتر خواهد داشت».
اما در سوی مقابل، غرب این اقدام را نه نشانه قدرت، بلکه نشانه اضطراب راهبردی کرملین می‌داند؛ اضطرابی که از طولانی شدن جنگ، تلفات بالا و فرسایش توان لجستیکی ناشی می‌شود. به همین دلیل، کارشناسان دفاعی غربی معتقدند هدف واقعی پوتین از این اعلام، ترمیم وجهه داخلی و تقویت انسجام درون ارتش روسیه است تا نشان دهد که مسکو هنوز می‌تواند جهان را به چالش بکشد.
از منظر اقتصادی نیز، چنین آزمایشی پیامدهایی فراتر از نظامی دارد: افزایش ریسک ژئوپولیتیک در بازارهای جهانی، بالا رفتن تمایل به دارایی‌های امن مانند طلا و دلار، و احتمال نوسان در قیمت انرژی. این همان اثر دومینویی است که پوتین به‌خوبی از آن آگاه است؛ زیرا هر بار تنش نظامی بالا می‌گیرد، روسیه به‌عنوان یکی از تأمین‌کنندگان اصلی انرژی جهان به‌طور غیرمستقیم دست بالا را در بازار نفت و گاز پیدا می‌کند.
در نهایت، آزمایش «بورِوِستنیک» بیش از هر چیز نشان می‌دهد که روسیه برای حفظ جایگاه قدرت خود، دیگر روی میدان جنگ حساب نمی‌کند، بلکه روی ترس جهانی از جنگ حساب باز کرده است.
و این همان نقطه‌ای است که جهان بار دیگر به‌سوی آن بازمی‌گردد: توازنی شکننده میان «بازدارندگی هسته‌ای» و «بی‌اعتمادی جهانی» توازنی که هر لغزش کوچک می‌تواند آن را به بحرانی غیرقابل‌پیش‌بینی بدل کند.
نظرات کاربران