به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، تحولات اخیر در ترکیب سهامداری شرکت‌های وابسته به ایران‌خودرو، بار دیگر بحث خصوصی‌سازی در صنعت خودرو را به کانون توجه افکار عمومی و نهادهای نظارتی بازگردانده است. علی خضریان، نماینده تهران و عضو کمیسیون اصل نود مجلس، با طرح مجموعه‌ای از انتقادات صریح، مدعی شده است که شرکت کروز با مجموعه‌ای از اقدامات زنجیره‌ای و حساب‌شده، در حال تکمیل فرآیند تصاحب مدیریتی ایران‌خودرو است؛ مسیری که به گفته او نه‌تنها نسبتی با خصوصی‌سازی واقعی ندارد، بلکه نمونه‌ای آشکار از خصوصی‌سازی رانتی و انحصارگرایانه به شمار می‌رود. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که صنعت خودرو با زیان‌های انباشته سنگین، نارضایتی مصرف‌کنندگان و پرسش‌های جدی درباره کارآمدی ساختار مدیریتی مواجه است.
یک سال مدیریت خصوصی؛ مونتاژ به‌جای توسعه
خضریان با اشاره به گذشت یک سال از نقش‌آفرینی مدیریتی کروز در ایران‌خودرو، عملکرد این دوره را زیر سؤال برده و خطاب به وزارت صمت پرسیده است که چرا با وجود بزرگ‌تر شدن ساختار سازمانی، تمرکز اصلی شرکت به مونتاژ خودروهای چینی معطوف شده و نشانی از سرمایه‌گذاری جدی در تحقیق و توسعه محصول ایرانی دیده نمی‌شود. این انتقاد از آن جهت اهمیت دارد که خصوصی‌سازی، در منطق اقتصادی، باید به افزایش بهره‌وری، نوآوری و ارتقای توان رقابتی منجر شود؛ حال آنکه به گفته این نماینده مجلس، خروجی یک‌ساله مدیریت جدید بیشتر به تعمیق وابستگی و تضعیف ایده «خودروی ملی» شباهت دارد.
افزایش قیمت‌ها و تعمیق زیان؛ تناقض بزرگ
یکی از محورهای اصلی انتقادات خضریان، شکاف میان افزایش قیمت محصولات و تشدید زیان انباشته ایران‌خودرو است. به گفته او، در حالی که قیمت اکثر محصولات این شرکت تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته، زیان انباشته از حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان به ۳۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. این تناقض، پرسش بنیادینی را مطرح می‌کند: اگر افزایش قیمت‌ها و واگذاری مدیریت به بخش خصوصی قرار بود وضعیت مالی شرکت را بهبود بخشد، چرا ترازنامه ایران‌خودرو بیش از گذشته تحت فشار قرار گرفته است؟ خضریان حتی پا را فراتر گذاشته و با مقایسه عملکرد بخش دولتی و خصوصی رانتی، تلویحاً عملکرد دوره دولتی را کارآمدتر توصیف می‌کند؛ گزاره‌ای که در صورت صحت، کل فلسفه خصوصی‌سازی در این صنعت را با چالش مواجه می‌سازد.
حلقه سهام تودلی و مسیر کنترل مدیریتی
بخش مهمی از هشدارهای مطرح‌شده به سازوکار تجمیع سهام و افزایش نفوذ کروز بازمی‌گردد. به گفته خضریان، افزایش سهم تولید قطعات داخلی به نفع شرکت کروز، سودآوری این مجموعه را تقویت کرده، بی‌آنکه سرمایه‌گذاری متناسبی برای ایران‌خودرو صورت گیرد. در ادامه این روند، گروه بهمن به‌عنوان یکی از زیرمجموعه‌های کروز، در مزایده خرید ۲۰ درصد از سهام شرکت سپهرکیش ایرانیان شرکت کرده است؛ شرکتی که خود مالک ۱۰ درصد از سهام ایران‌خودروست. کروز هم‌اکنون ۳۱٫۷۵ درصد از سهام سپهرکیش را در اختیار دارد و در صورت نهایی شدن این خرید، سهم مالکیتش به ۵۱٫۷۵ درصد خواهد رسید؛ به این معنا که حق رأی ۱۰ درصد سهام ایران‌خودرو نیز عملاً در اختیار این مجموعه قرار می‌گیرد. هم‌زمان، خرید و تجمیع سهام تودلی دیگر، از جمله سهام خگستر، می‌تواند سهم مستقیم و غیرمستقیم کروز را از مرز ۵۰ درصد عبور دهد و کنترل اکثریتی ایران‌خودرو را به یک مجموعه خاص بسپارد.
آزمون شفافیت و نظارت در خصوصی‌سازی
آنچه از مجموع این اظهارات برمی‌آید، صرفاً یک منازعه سهامداری نیست، بلکه آزمونی جدی برای سیاست خصوصی‌سازی، نقش وزارت صمت و کارآمدی نهادهای نظارتی است. اگر واگذاری‌ها بدون شفافیت، رقابت واقعی و نظارت مؤثر انجام شود، خصوصی‌سازی نه‌تنها به بهبود صنعت خودرو منجر نخواهد شد، بلکه می‌تواند به تمرکز قدرت، تعمیق انحصار و افزایش نارضایتی عمومی بینجامد. هشدار پایانی خضریان درباره آغاز ثبت‌نام‌های فروش ایران‌خودرو برای تأمین منابع خرید سهام، این نگرانی را تقویت می‌کند که بار مالی این فرآیند در نهایت بر دوش مردم گذاشته شود. در چنین شرایطی، آینده ایران‌خودرو بیش از هر زمان دیگری به شفاف‌سازی فوری، ورود جدی نهادهای نظارتی و بازتعریف معنای واقعی خصوصی‌سازی گره خورده است؛ مسیری که اگر اصلاح نشود، صنعت خودرو را بیش از پیش در چرخه زیان و بی‌اعتمادی گرفتار خواهد کرد.
نظرات کاربران