کوچ اجباری مستأجران مشهدی از شهر؛ حاشیه هم دیگر ارزان نیست

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، تا چند سال پیش، حاشیه شهر مشهد آخرین گزینه برای مستأجرانی بود که از عهده اجاره‌بهای مناطق مرکزی برنمی‌آمدند. حالا گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد همین حاشیه هم برای بخش بزرگی از این خانوارها گران شده و آن‌ها به سمت شهرهای اطراف مشهد رانده می‌شوند.

این جابه‌جایی اجباری، پیامد مستقیمی روی زندگی روزمره خانوارها دارد. کسی که ناچار به کوچ از شهر می‌شود، هزینه رفت‌وآمد بیشتری برای کار و تحصیل فرزندانش می‌پردازد و از دسترسی به خدمات شهری فاصله می‌گیرد. برای خانواری که نگران بودجه ماهانه خود است، این روند یک نشانه ساده اما مهم دارد: رشد اجاره‌بها دیگر با رشد درآمدها همخوانی ندارد.

چرا حاشیه شهر هم دیگر مقرون‌به‌صرفه نیست

کارشناسان بازار مسکن دلیل اصلی این روند را نبود تعادل میان رشد اجاره‌بها و رشد درآمد خانوار می‌دانند. در سال‌های اخیر، تورم عمومی و افزایش هزینه ساخت‌وساز، قیمت رهن و اجاره را حتی در مناطق کم‌برخوردار مشهد نیز بالا برده است. نتیجه این فشار، افزایش تقاضای مسکن استیجاری در شهرهای اقماری و روستاهای اطراف مشهد است؛ مناطقی که تا پیش از این عمدتاً برای ساکنان بومی خود مقرون‌به‌صرفه بودند.

بیشترین آسیب این روند متوجه خانوارهای کم‌درآمد و مستأجران قدیمی حاشیه شهر است. این گروه که پیش‌تر با اجاره‌های نسبتاً پایین در مناطق کم‌برخوردار مشهد ساکن بودند، اکنون یا باید بخش بزرگ‌تری از درآمد ماهانه خود را صرف اجاره کنند یا محل زندگی را به بیرون از محدوده شهر منتقل کنند. کارشناسان این وضعیت را «کوچ اجباری» می‌نامند؛ اصطلاحی که به جابه‌جایی ناخواسته و تحت فشار اقتصادی اشاره دارد.

فشار اجاره در مشهد، نمونه‌ای از یک روند سراسری

این الگو منحصر به مشهد نیست. در بسیاری از کلان‌شهرهای کشور، شکاف میان رشد اجاره‌بها و رشد دستمزد در سال‌های اخیر عمیق‌تر شده و همین شکاف، مهاجرت درون‌شهری و برون‌شهری مستأجران را تشدید کرده است. برای بسیاری از خانوارها، این یعنی هر سال باید محل زندگی را دورتر از مرکز شهر انتخاب کنند، حتی اگر محل کار یا مدرسه فرزندانشان تغییر نکرده باشد.

مسکن استیجاری در ایران سال‌هاست با نسبت رشد اجاره به رشد نقدینگی و تورم عمومی گره خورده است. در چنین شرایطی، سیاست‌های حمایتی مانند ساخت مسکن اجتماعی یا کنترل نرخ افزایش سالانه اجاره‌بها، از جمله ابزارهایی هستند که کارشناسان اقتصاد مسکن بر اهمیت اجرای دقیق آن‌ها تأکید می‌کنند.