به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، دبیر انجمن قطعه‌سازان کشور با اشاره به فاصله قیمت خودرو میان کارخانه و بازار آزاد، حجم رانت ناشی از واسطه‌گری در این بازار را بین ۸۰۰ تا ۱۶۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است.
این رقم یعنی خریدار خودرو در بازار آزاد، برای عبور از صف تولید و کمبود عرضه، هزینه‌ای اضافه می‌پردازد که نه به تولیدکننده می‌رسد و نه به خزانه دولت؛ این مبلغ در جیب واسطه‌های بازار خودرو باقی می‌ماند.
چرا فاصله قیمت کارخانه و بازار ایجاد شده؟
کارخانه‌های خودروسازی قیمت محصول خود را نزدیک به نرخ مصوب تعیین می‌کنند، اما تحویل خودرو معمولاً ماه‌ها طول می‌کشد. در همین فاصله زمانی، بسیاری از خریداران به‌جای انتظار برای تحویل، حق ثبت‌نام یا نوبت خرید خود را در بازار آزاد می‌فروشند. همین معامله‌های واسطه‌ای، شکاف قیمت کارخانه و بازار را به یک رانت پایدار تبدیل می‌کند.
در ادبیات اقتصادی، رانت به سودی گفته می‌شود که بدون تولید ارزش افزوده و صرفاً از محل دسترسی انحصاری یا رانت اطلاعاتی به‌دست می‌آید. در بازار خودرو ایران، این رانت از تفاوت میان قیمت دستوری کارخانه و قیمت واقعی بازار سرچشمه می‌گیرد.
دامنه وسیع برآورد؛ نشانه چیست؟
دبیر انجمن قطعه‌سازان کشور برای این رانت، دامنه‌ای نزدیک به ۲ برابر اعلام کرده است؛ عددی میان ۸۰۰ تا ۱۶۰۰ هزار میلیارد تومان. این فاصله وسیع نشان می‌دهد برآورد دقیق حجم واسطه‌گری در بازار خودرو هنوز دشوار است و می‌تواند از تفاوت روش محاسبه، تعداد خودروهای مشمول یا نوسان قیمت در ماه‌های مختلف ناشی شود.
برای خریدار عادی، معنای عملی این آمار روشن است. بخش قابل‌توجهی از هزینه خرید خودرو، صرف کیفیت یا فناوری آن نمی‌شود، بلکه بابت عبور از صف انتظار و کمبود عرضه به واسطه‌ها می‌رسد.
پیوند با صنعت قطعه‌سازی
طرح این آمار از سوی انجمن قطعه‌سازان کشور بی‌دلیل نیست. این انجمن پیش‌تر نیز از فشار قیمتی بر زنجیره تأمین قطعه خودرو خبر داده و شکاف قیمت بازار را یکی از عوامل اختلال در برنامه‌ریزی تولید دانسته است. به باور این نهاد صنفی، تا زمانی که فاصله قیمت کارخانه و بازار برطرف نشود، انگیزه واسطه‌گری در بازار خودرو هم باقی می‌ماند.
فاصله قیمت خودرو در کارخانه و بازار آزاد، موضوع تازه‌ای نیست. سال‌هاست کارشناسان اقتصادی از آن به‌عنوان یکی از نشانه‌های عدم تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار خودرو کشور یاد می‌کنند. این رانت، تا زمانی که این نابرابری ادامه داشته باشد، همچنان بخشی از معادله قیمت خودرو در ایران خواهد بود.
نظرات کاربران