قدرت خرید وام مسکن به کف رسید؛ ۷۸۰ میلیون تومان فقط ۳.۹ متر می‌خرد

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بررسی تازه از وضعیت تسهیلات خرید مسکن نشان می‌دهد قدرت خرید این وام‌ها به پایین‌ترین سطح ۱.۵ دهه اخیر رسیده است. بر پایه این محاسبه، وام ۷۸۰ میلیون تومانی مسکن در تهران معادل خرید تنها ۳.۹ متر مربع از ۱ واحد مسکونی معمولی است. به بیان ساده، این وام حتی هزینه یک اتاق کوچک را هم به‌طور کامل پوشش نمی‌دهد.

این عدد وقتی معنا پیدا می‌کند که آن را با کارکرد اصلی وام مسکن مقایسه کنیم. در اغلب کشورها، وام مسکن نقش یک پل را بازی می‌کند؛ پلی که درآمد آینده خانوار را به هزینه امروز خرید خانه‌اول وصل می‌کند. طبق این گزارش، در ایران این پل عملاً قطع شده و فاصله میان دستمزد و قیمت مسکن آن‌قدر زیاد شده که وام‌های موجود دیگر نقش پوششی معناداری ندارند.

چرا فاصله این‌قدر زیاد شد

در توضیح این روند، سه عامل اصلی مورد اشاره قرار گرفته است. نخست، وام‌های تکلیفی؛ یعنی تسهیلاتی که بدون تناسب با توان واقعی بانک‌ها و صرفاً بر پایه دستور اداری پرداخت می‌شود. دوم، نرخ سود دستوری؛ نرخی که پایین‌تر از تورم عمومی تعیین می‌شود و به همین دلیل منابع بانکی را برای تأمین وام‌های بیشتر تحلیل می‌برد. سوم، جهش‌های مکرر قیمت مسکن در ۱.۵ دهه گذشته که سقف وام‌ها هرگز هم‌سرعت آن‌ها افزایش پیدا نکرده است.

نتیجه ترکیب این سه عامل، فاصله فزاینده میان سقف تسهیلات و قیمت واقعی مسکن است. وقتی سقف وام سال به سال با درصدی محدود بالا می‌رود اما قیمت مسکن با جهش‌های چند ده‌درصدی رشد می‌کند، قدرت خرید وام هر سال کمتر از سال قبل می‌شود. همین شکاف است که امروز عدد ۳.۹ متر مربع را رقم زده است.

راه‌های ترمیم پل خانه‌اول

بر اساس این گزارش، بازسازی این پل میان درآمد آینده و خانه‌اول دست‌کم به هفت راهکار نیاز دارد. از جمله این راهکارها می‌توان به تعدیل مستمر سقف وام متناسب با تورم بخش مسکن، تنوع‌بخشی به الگوهای پس‌انداز مسکن، گسترش تسهیلات بلندمدت‌تر و توسعه مدل‌های مشارکتی ساخت اشاره کرد. هیچ‌کدام از این راهکارها به‌تنهایی مسئله را حل نمی‌کند؛ اثرگذاری آن‌ها به اجرای هم‌زمان و پیوسته بستگی دارد.

برای خانوارهایی که در صف خرید خانه‌اول هستند، این آمار یک واقعیت ساده را یادآوری می‌کند: تکیه صرف بر وام‌های رایج مسکن، بدون برنامه‌ریزی مالی تکمیلی، فاصله با هدف خانه‌دار شدن را کمتر نمی‌کند. تصمیم درباره زمان و روش خرید مسکن به شرایط مالی هر خانوار بستگی دارد و از دل همین داده‌ها بیرون نمی‌آید.