به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، آمارهای منتشرشده در سامانه کدال نشان می‌دهد صنعت خودروی کشور در ۹ ماه نخست سال جاری با شکافی معنادار میان اهداف اعلامی و عملکرد واقعی مواجه شده است. سه خودروساز بزرگ کشور از ابتدای سال تا پایان آذرماه در مجموع ۶۰۵ هزار و ۷۸۴ دستگاه خودروی سواری تولید کرده‌اند؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۰ هزار و ۹۳۲ دستگاه، معادل ۴.۸ درصد کاهش را نشان می‌دهد. این در حالی است که طبق برنامه وزارت صمت، خودروسازان باید تا پایان سال به تیراژ یک‌میلیون دستگاه می‌رسیدند، اما بررسی عملکرد ۹ ماهه نشان می‌دهد تولید ۱۴۴ هزار و ۲۱۳ دستگاه، معادل ۱۹.۲ درصد، از برنامه عقب مانده است.
واگرایی در مسیر سه خودروساز
تا ماه‌های ابتدایی سال، نوسانات تولید در هر سه خودروساز بزرگ تقریباً هم‌جهت بود، اما آمارهای اخیر از شکسته‌شدن این الگو حکایت دارد. در حالی که مجموع تولید خودروی سواری کاهش یافته، ایران‌خودرو موفق شده در ۹ ماه نخست سال رشد ۱۶.۹ درصدی تولید را ثبت کند، اما سایپا و پارس‌خودرو با افت‌های قابل‌توجه مواجه شده‌اند. این واگرایی، بیش از هر چیز نقش ساختار مدیریت و تصمیم‌گیری را در عملکرد متفاوت خودروسازان برجسته می‌کند.
مدیریت دولتی و اثر آن بر تولید
یکی از عوامل کلیدی در تفاوت عملکرد خودروسازان، تغییر مدیریت ایران‌خودرو و واگذاری آن به بخش خصوصی در بهمن سال گذشته است. در مقابل، سایپا و پارس‌خودرو همچنان در وضعیت بلاتکلیفی واگذاری قرار دارند و تحت مدیریت دولتی فعالیت می‌کنند. این شرایط، در کنار مداخلات متعدد نهادی، فرآیند تصمیم‌گیری و تامین تولید را برای این دو شرکت دشوارتر کرده و هزینه‌های عملیاتی آنها را افزایش داده است.
رشد خودروهای ناقص؛ نشانه بحران تامین قطعه
یکی از مهم‌ترین نکات قابل‌توجه در گزارش‌های کدال، افزایش تعداد خودروهای ناقص است. ایران‌خودرو در ۹ ماه امسال ۴ هزار و ۵۶۲ دستگاه خودروی ناقص تولید کرده که تنها هزار و ۴۸۶ دستگاه آن مربوط به آذرماه است. این آمار به‌روشنی نشان می‌دهد خودروسازان با چالش جدی در تامین قطعات مواجه هستند؛ چالشی که مستقیماً به وضعیت زنجیره تامین بازمی‌گردد.
بدهی‌های انباشته و تسهیلاتی که نرسید
رشد بدهی خودروسازان به قطعه‌سازان و تاخیر در پرداخت تسهیلات وعده‌داده‌شده، فشار مضاعفی بر زنجیره تامین وارد کرده است. بر اساس اعلام انجمن قطعه‌سازان، مطالبات این بخش از خودروسازان به حدود ۱۷۰ هزار میلیارد تومان رسیده و بدهی جاری ایران‌خودرو و سایپا به‌تنهایی بیش از ۶۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود که بخش قابل‌توجهی از آن مربوط به قطعه‌سازان است. اگرچه دولت در آبان‌ماه با اعطای ۴۰ همت تسهیلات برای کاهش این بدهی‌ها موافقت کرد، اما این منابع تاکنون به حساب قطعه‌سازان واریز نشده و اثر عملی بر تولید نگذاشته است.
عملکرد متفاوت ایران‌خودرو
بررسی جزئیات تولید نشان می‌دهد ایران‌خودرو در ۹ ماه نخست سال ۴۳۳ هزار و ۲۹۲ دستگاه خودروی سواری تولید کرده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۶۲ هزار دستگاه افزایش داشته است. رشد تولید در گروه سورن، دنا، تارا و هایما نشان می‌دهد این شرکت توانسته ترکیب سبد محصولات خود را به‌گونه‌ای مدیریت کند که افت تولید در برخی بخش‌ها را جبران کند. با این حال، وجود هزاران خودروی ناقص نشان می‌دهد حتی ایران‌خودرو نیز از مشکلات ساختاری صنعت مصون نمانده است.
افت سنگین تولید در سایپا و پارس‌خودرو
در سوی دیگر، سایپا در ۹ ماه گذشته تنها ۱۲۷ هزار و ۳۹۹ دستگاه خودروی سواری تولید کرده که نسبت به سال گذشته کاهش ۳۲.۸ درصدی را نشان می‌دهد. افت تولید در خانواده ایکس۲۰۰ و شاهین، نقش اصلی را در این کاهش داشته است. پارس‌خودرو نیز با تولید ۴۵ هزار و ۹۳ دستگاه خودرو، افتی بیش از ۴۱ درصدی را تجربه کرده و حذف برخی محصولات پیشین از خط تولید، وضعیت این شرکت را شکننده‌تر کرده است.
چشم‌انداز تولید تا پایان سال
با میانگین تولید ماهانه ۶۷ هزار دستگاه در ۹ ماه نخست سال، در صورت تداوم روند فعلی، تولید سالانه خودروی سواری به کمتر از ۸۱۰ هزار دستگاه خواهد رسید؛ رقمی که فاصله قابل‌توجهی با هدف‌گذاری یک‌میلیونی وزارت صمت دارد. آمارها نشان می‌دهد بدون حل هم‌زمان مساله مدیریت، تامین مالی زنجیره قطعه‌سازی و ثبات در بازار ارز، صنعت خودرو همچنان از برنامه‌های اعلامی عقب خواهد ماند و شکاف میان هدف و واقعیت هر ماه عمیق‌تر می‌شود.
نظرات کاربران