به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، تسهیلات ودیعه مسکن که با هدف کمک به مستأجران در تمدید قرارداد اجاره طراحی شده بود، اکنون به یکی از حلقه‌های پرسود بازار سیاه وام تبدیل شده است. بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از این منابع بانکی، از طریق قراردادهای صوری اجاره، به دست افرادی می‌رسد که اصلاً مستأجر واقعی نیستند. این انحراف به‌طور مستقیم به معنای کاهش سهم واقعی مستأجران از منابع محدود بانکی و بالا رفتن هزینه پنهان دریافت این وام است.
کارشناسان بازار مسکن می‌گویند نرخ سود پایین این تسهیلات، نسبت به وام‌های آزاد بانکی، همان انگیزه‌ای است که واسطه‌ها را به سراغ آن کشانده است. وقتی فاصله سود دو نوع وام زیاد باشد، هر حلقه واسطه‌گری سودی از این فاصله برمی‌دارد؛ همین فاصله قیمتی، موتور اصلی شکل‌گیری بازار سیاه محسوب می‌شود.
قرارداد صوری چگونه کار می‌کند؟
در الگوی رایج این تخلف، فردی که خانه در تصرف او نیست یا اصلاً نیازی به وام ندارد، با کمک یک واسطه، قرارداد اجاره‌ای صوری تنظیم می‌کند. این قرارداد صرفاً برای عبور از فیلترهای اولیه بانک ساخته می‌شود، نه برای یک اجاره‌نشینی واقعی. پس از تأیید و دریافت وام، مبلغ آن با کسر حق‌الزحمه واسطه، در اختیار متقاضی اصلی یا حتی بازار آزاد پول قرار می‌گیرد.
پیامد این مسیر برای مستأجر واقعی روشن است؛ سهمیه محدود بانکی زودتر تمام می‌شود و نوبت دریافت وام طولانی‌تر می‌شود. کسی که واقعاً باید ودیعه اجاره‌اش را تأمین کند، در رقابت با متقاضیان صوری قرار می‌گیرد و در نهایت هزینه واقعی تأمین نقدینگی برایش بالاتر می‌رود.
چرا نظارت دشوار شده است؟
نبود پیوند مستقیم و لحظه‌ای میان سامانه ثبت قراردادهای اجاره و سامانه اعطای تسهیلات بانکی، اصلی‌ترین شکاف نظارتی است. بانک‌ها معمولاً بر اساس مدارک ارائه‌شده تصمیم می‌گیرند، بدون آنکه بتوانند به‌سرعت واقعی یا صوری بودن یک قرارداد اجاره را تأیید کنند. همین فاصله زمانی بین ثبت مدرک و راستی‌آزمایی آن، فضای لازم را برای شکل‌گیری این بازار غیررسمی فراهم کرده است.
تا زمانی که فاصله سود میان تسهیلات دولتی و وام‌های آزاد بازار پابرجا بماند و مکانیزم راستی‌آزمایی خودکار میان بانک‌ها و سامانه اجاره برقرار نشود، احتمال تداوم این الگو در فصل‌های تمدید قرارداد اجاره بالا باقی می‌ماند. تحلیلگران بازار مسکن این وضعیت را نمونه‌ای از فاصله میان طراحی یک سیاست حمایتی و اجرای واقعی آن در میدان می‌دانند.
نظرات کاربران