سازندگان مسکن به بازارهای خارجی می‌روند؛ سهم عرضه داخلی چه می‌شود؟

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بخشی از سرمایه‌گذاران و سازندگان ایرانی مسکن فعالیت خود را به خارج از کشور برده‌اند. رئیس هیئت‌مدیره انجمن انبوه‌سازان مسکن و ساختمان استان تهران علت این جابه‌جایی را محدود بودن ظرفیت‌های اقتصادی داخل کشور می‌داند. به گفته او، شرکت‌های ساختمانی ایرانی اکنون در کشورهای حاشیه خلیج فارس، عراق، سوریه و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع فعال هستند.

اهمیت این خبر برای خانوارها به یک نکته ساده برمی‌گردد. انبوه‌سازان سهم بزرگی از آپارتمان‌های نوساز شهرها را می‌سازند. هر سرمایه‌ای که از ساخت‌وساز داخلی خارج شود، در عمل از عرضه آینده مسکن کم می‌کند. در بازاری که تقاضای مصرفی آن پابرجاست، کاهش عرضه معمولاً فشار بر قیمت و اجاره‌بها را بیش‌تر می‌کند.

چرا سازندگان به بیرون نگاه می‌کنند

انبوه‌ساز به شرکتی گفته می‌شود که پروژه‌های مسکونی بزرگ و چندواحدی اجرا می‌کند. این شرکت‌ها برای ادامه کار به زمین در دسترس، تسهیلات بانکی و تقاضای مؤثر نیاز دارند. تقاضای مؤثر یعنی خریدارانی که افزون بر نیاز به خانه، توان پرداخت هم دارند. وقتی یکی از این حلقه‌ها ضعیف شود، سازنده به‌دنبال بازاری می‌رود که این شرایط را فراهم کند.

بازارهای مقصد ویژگی‌های مشترکی دارند. کشورهای حاشیه خلیج فارس تقاضای پایداری برای پروژه‌های عمرانی دارند. عراق و سوریه به بازسازی گسترده زیرساخت و مسکن نیاز دارند. کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، یعنی جمهوری‌های جداشده از شوروی سابق مانند قزاقستان و ازبکستان، نیز بازار ساخت‌وساز رو به گسترشی دارند.

پیامد برای خریدار و مستأجر

اثر خروج سازنده از بازار با تأخیر دیده می‌شود. ساخت یک پروژه مسکونی معمولاً چند سال زمان می‌برد. پروژه‌ای که امروز کلنگ‌زنی نشود، چند سال بعد در فهرست واحدهای آماده تحویل جایی ندارد. به همین دلیل، اثر این روند بیش‌تر در عرضه سال‌های آینده دیده می‌شود تا در قیمت‌های امروز.

این روند برای بازارهای دیگر هم پیام دارد. وقتی سرمایه‌گذار بازار خارجی را جذاب‌تر می‌بیند، یعنی بازده واقعی ساخت در داخل، یعنی سود پس از کسر تورم، از نگاه او کافی نیست. انتقال سرمایه به خارج در مرحله نخست به ارز نیاز دارد و می‌تواند بخشی از تقاضای بازار ارز را شکل دهد.

تصویر بزرگ‌تر

فعالان ساختمانی در سال‌های اخیر بارها از رکود معاملات و افزایش هزینه ساخت گفته‌اند. آنچه این اظهارات را متمایز می‌کند، تأکید بر حضور عملی شرکت‌های ایرانی در بازارهای خارجی است. با این حال، هنوز داده رسمی درباره حجم سرمایه منتقل‌شده یا تعداد شرکت‌های فعال در خارج منتشر نشده است. اندازه واقعی این جابه‌جایی را باید در آمارهای صدور پروانه ساختمانی و شروع پروژه‌های جدید دنبال کرد.