به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی طلا و ارز، بررسی مسیر سیب‌زمینی از مزرعه تا مغازه نشان می‌دهد حمل‌ونقل جاده‌ای یکی از حلقه‌های اثرگذار بر قیمت نهایی آن است. در این حلقه یک تناقض آشکار دیده می‌شود. کامیون‌داران می‌گویند درآمدشان هزینه‌های ناوگان را پوشش نمی‌دهد. در مقابل، تولیدکنندگان و مغازه‌داران از بالا رفتن کرایه حمل شکایت دارند.
این تناقض برای خانوارها اهمیت مستقیم دارد. سیب‌زمینی از اقلام پرمصرف سبد غذایی است و افزایش هزینه در مسیر حمل، دیر یا زود به قیمت خرده‌فروشی منتقل می‌شود. وقتی هر دو طرف این معامله از فشار هزینه حرف می‌زنند، پرسش اصلی این است که اختلاف قیمت در کدام بخش زنجیره شکل می‌گیرد.
چرا کامیون‌دار هم ناراضی است
هزینه‌های ناوگان باری فقط به سوخت محدود نیست. لاستیک، قطعات یدکی، تعمیرات و استهلاک کامیون بخش بزرگی از هزینه هر سفر را تشکیل می‌دهند. استهلاک یعنی کاهش ارزش و کارایی خودرو در اثر کار مداوم؛ هزینه‌ای که راننده باید برای نوسازی آینده کنار بگذارد. اگر این اقلام گران شوند و کرایه با همان سرعت بالا نرود، حاشیه سود راننده کوچک‌تر می‌شود.
از نگاه کامیون‌داران، کرایه فعلی بازتاب کامل این هزینه‌ها نیست. پیامد این وضعیت می‌تواند کاهش انگیزه برای حمل بارهای کم‌ارزش یا مسیرهای طولانی باشد. سیب‌زمینی کالایی حجیم و سنگین است و ارزش هر تن آن از بسیاری کالاها کمتر است. به همین دلیل سهم کرایه در قیمت تمام‌شده آن بیش‌تر به چشم می‌آید.
از کرایه تا قیمت مغازه
در سوی دیگر، تولیدکننده و خرده‌فروش هزینه حمل را بخشی از قیمت تمام‌شده حساب می‌کنند. قیمت تمام‌شده یعنی مجموع همه هزینه‌ها تا رسیدن کالا به قفسه فروشگاه. هر افزایش در کرایه به این عدد اضافه می‌شود. فروشنده برای حفظ سود خود، این افزایش را به قیمت فروش منتقل می‌کند.
این انتقال معمولاً یک‌به‌یک نیست. سیب‌زمینی پیش از رسیدن به مغازه ممکن است چند بار جابه‌جا شود؛ از مزرعه به انبار، از انبار به میدان بار و از آنجا به خرده‌فروشی. هر جابه‌جایی هزینه حمل و حاشیه سود تازه‌ای دارد. به همین دلیل، افزایش کرایه در ابتدای مسیر می‌تواند در قیمت نهایی بزرگ‌تر دیده شود.
در گزارش منتشرشده، رقم دقیقی از سهم حمل‌ونقل در قیمت سیب‌زمینی ارائه نشده است. بنابراین هنوز نمی‌توان گفت چه بخشی از گرانی اخیر به کرایه برمی‌گردد و چه بخشی به هزینه تولید، عرضه فصلی یا سود واسطه‌ها. آنچه داده‌ها نشان می‌دهد، نارضایتی همزمان در دو سر این زنجیره است؛ نشانه‌ای که معمولاً از فشار هزینه در کل مسیر تأمین حکایت دارد.
نظرات کاربران