صورت‌مسئله بازار مسکن در ایران دیگر شبیه دو دهه قبل نیست، اما بخشی از سیاست‌گذاری‌ها همچنان با همان مختصات قدیمی طراحی می‌شود. این ناهم‌زمانی می‌تواند نتیجه هر برنامه تازه مسکن را از هدف اصلی‌اش دور کند.
قیمت هر متر مسکن در تهران به‌طور میانگین از ۱۰۰ میلیون تومان گذشت و در برخی مناطق به بیش از ۲۰۰ میلیون تومان رسید. این جهش دسترسی خانوارهای عادی به مسکن را دشوارتر کرده و آینده بازار بین ادامه رشد قیمت‌ها و توقف معاملات در نوسان است.
دولت در حال بازنویسی «طرح جامع مسکن» است؛ سندی که برای اولین‌بار در دهه ۱۳۹۰ نوشته شد و دیگر پاسخ‌گوی وضعیت امروز بازار زمین و مسکن نیست. نسخه تازه قرار است روند واگذاری زمین و ساخت‌وساز را از حالت پراکنده و بدون برنامه فعلی خارج کند.
بر اساس آمار بانک مرکزی، رشد بخش ساختمان در سال ۱۴۰۴ به منفی ۱۵.۸ درصد رسید و پایین‌ترین سطح ۳ سال اخیر را ثبت کرد. این روند نشان می‌دهد ساخت‌وساز واحدهای مسکونی در کشور کند شده و می‌تواند بر عرضه آینده مسکن اثر بگذارد.
هر متر مربع واحد نوساز در تهران به‌طور میانگین ۷۹ میلیون تومان گران‌تر از واحدهای چندساله است. این فاصله ۲۸ درصدی، هزینه ورود به بازار مسکن پایتخت را برای خریداران با بودجه محدود سنگین‌تر کرده است.
داده‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد رشد سرمایه‌گذاری در صنعت ساختمان از ۷ درصد در سال ۱۴۰۲ به رکود ۱۵.۸ درصدی در سال ۱۴۰۴ رسیده است. این افت شدید، نشانه توقف گسترده پروژه‌های عمرانی و هشداری برای بازار مسکن و صنایع وابسته است.
آمار تازه افتتاح واحدهای مسکونی از رونق نسبی ساخت‌وساز در کشور خبر می‌دهد. اما رقم اصلی بازار مسکن این‌روزها تعداد خانه‌های تحویلی نیست؛ فاصله روزافزون میان درآمد خانوار و هزینه خرید یا اجاره یک سقف امن است.
عملیات ساخت ۲۵۰ هزار واحد مسکونی حمایتی در استان‌های مختلف کشور کلید خورد. این طرح با مشارکت مردم اجرا می‌شود و می‌تواند برای دهک‌های کم‌درآمد، فرصتی تازه برای دسترسی به مسکن ارزان‌تر فراهم کند.
یک فعال صنعت ساختمان می‌گوید ادامه سیاست کنترل اجاره‌بها می‌تواند ساخت‌وساز آینده را به سمت واحدهای کم‌کیفیت و صرفاً قابل سکونت سوق دهد. او همچنین نسبت به تبدیل دولت به بزرگ‌ترین موجر کشور هشدار داد.
محدودیت ناگهانی ۹۰ درصدی برق در کارخانه‌های سیمان، تولید و عرضه این ماده حیاتی ساخت‌وساز را با خطر توقف روبه‌رو کرده است. دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان می‌گوید تداوم این وضعیت می‌تواند به کمبود سیمان و افزایش هزینه‌های ساختمانی دامن بزند.
صندوق ملی مسکن از پرداخت حدود ۲۴ هزار میلیارد تومان برای تأمین زیرساخت طرح‌های مسکونی در استان‌های مختلف خبر داد. این رقم می‌تواند سرعت تحویل واحدهای نیمه‌تمام نهضت ملی مسکن را تعیین کند.
تولید فولاد خام خاورمیانه در ژوئیه ۲۰۲۶ با ۱۳.۴ درصد کاهش، بیشترین افت منطقه‌ای جهان را ثبت کرد. تولید کل دنیا با وجود رشد در بسیاری کشورهای بزرگ، تنها اندکی پایین آمد.
هزینه تمام‌شده ساخت هر متر مربع مسکن در تهران به ۶۰ میلیون تومان رسیده است؛ رقمی که تا ۲ سال پیش کمتر از نصف این عدد بود. این افزایش، قیمت آپارتمان‌های نوساز و در ادامه اجاره‌بها را مستقیم تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
محدودیت ناگهانی ۹۰ درصدی برق در صنایع سیمان کشور، خط تولید این کارخانه‌ها را با اختلال گسترده روبه‌رو کرده است. کاهش عرضه سیمان می‌تواند در ماه‌های آینده هزینه ساخت‌وساز و قیمت مسکن را تحت تأثیر قرار دهد.
بازار سیمان در بورس کالا هفته گذشته با موج تازه‌ای از خریداران روبه‌رو شد؛ ۴۵۹۲ خریدار از ۳۰ استان کشور در این معاملات شرکت کردند. تهران، اصفهان و خراسان رضوی بیشترین حجم خرید را ثبت کردند و این روند می‌تواند بر هزینه ساخت‌وساز در ماه‌های پیش رو اثر بگذارد.
وزارت راه و شهرسازی ثبت‌نام واگذاری زمین به خانواده‌های دارای فرزند سوم و بیشتر را در سامانه سامان آغاز کرد. این زمین‌ها فقط در شهرهای زیر ۵۰۰ هزار نفر جمعیت و با بازپرداخت ۸ ساله به ۷۷ هزار خانواده واگذار می‌شود.
وزیر راه و شهرسازی در سفر به خوزستان از ۶ هزار و ۵۴ واحد مسکونی بهره‌برداری کرد و فرایند واگذاری زمین به بیش از ۱۰ هزار متقاضی را آغاز کرد. این اقدام می‌تواند هزینه تمام‌شده مسکن در استان را کاهش دهد و سرعت تحویل واحدهای در صف را بالا ببرد.
وزیر راه و شهرسازی از وجود ۱۲۰ تا ۱۳۰ هزار واحد مسکن حمایتی با پیشرفت فیزیکی کمتر از ۲۰ درصد یا بدون زیرساخت خبر داد. این تأخیر می‌تواند تحویل خانه به متقاضیان کم‌درآمد را عقب بیندازد و فشار بر بازار اجاره را افزایش دهد.
فرایند واگذاری زمین‌های روستایی به حدود ۳۰۰ هزار متقاضی طرح‌های حمایتی مسکن، از یکشنبه ۳۰ اوت (۸ شهریور) آغاز می‌شود. در این مرحله، متقاضیانی که تاکنون هیچ زمینی دریافت نکرده‌اند در اولویت واگذاری قرار دارند.
قیمت آهن اسفنجی در هفته نخست شهریور ۱۴۰۵ برخلاف الگوی معمول بازار افزایش یافت. کارشناسان این تغییر را نه به رشد تقاضا، بلکه به فشار هزینه مواد اولیه نسبت می‌دهند؛ روندی که می‌تواند به‌مرور بر قیمت شمش، میلگرد و هزینه ساخت‌وساز اثر بگذارد.
هزینه ساخت هر مترمربع مسکن در کشور طی ۵ سال گذشته نزدیک به ۱۰ برابر افزایش یافته است. یک کارشناس حوزه مسکن، انتظارات تورمی، نوسان بازارهای موازی و نبود نظارت بر سازندگان فاقد صلاحیت را از مهم‌ترین دلایل این جهش می‌داند.
صندوق ملی مسکن روش تخصیص تسهیلات ساخت را تغییر داد؛ از این پس اعتبارات زیرساختی پروژه‌های مسکونی بر اساس کد ملی متقاضیان و میزان پیشرفت فیزیکی ساخت‌وساز واریز می‌شود. این تغییر، سرنوشت مالی ۵۳۱ هزار نفر از متقاضیان طرح نهضت ملی مسکن را مستقیم تحت تأثیر قرار می‌دهد.
استانداری قم از بهره‌برداری ۹۰ پروژه مسکونی و تولیدی با اعتباری بالغ بر ۱۹ هزار میلیارد تومان خبر داد. بخشی از این سرمایه، معادل ۲۲.۳ میلیون دلار، از منابع ارزی تأمین شده و قم را در صف مقدم اجرای نهضت ملی مسکن قرار داده است.
رئیس اتحادیه مشاوران املاک ارومیه، افزایش چندبرابری قیمت مصالح ساختمانی را علت اصلی رشد هزینه مسکن و اجاره‌بها اعلام کرد. این روند برای خانوارهای مستأجر و متقاضیان خرید مسکن به معنای فشار بیشتر بر بودجه ماهانه است.
رئیس اتحادیه مشاوران املاک ارومیه اعلام کرد افزایش چندبرابری قیمت مصالح ساختمانی، عامل اصلی رشد قیمت مسکن و اجاره‌بها در آذربایجان‌غربی است. به گفته او، بیش از ۸۶۰ قلم کالا و مصالح ساختمانی طی ماه‌های اخیر گران‌تر شده‌اند.
بررسی پرونده‌های طرح نهضت ملی مسکن نشان می‌دهد ۸۵۰ هزار نفر شرایط لازم برای ورود به این طرح را دارند. این رقم مسیر تخصیص زمین، تسهیلات بانکی و آغاز ساخت‌وساز را برای بخش بزرگی از متقاضیان مسکن روشن‌تر می‌کند.
پروژه ۵۰۲ واحدی نهضت ملی مسکن در ملایر به ۷۵ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده است. این عدد برای متقاضیانی که سال‌ها منتظر خانه‌دار شدن بوده‌اند، به معنای نزدیک‌تر شدن زمان تحویل واحدهاست.
طرح «خانه امید» با هدف ساخت ۲۲۰ هزار واحد مسکونی وارد مرحله اجرا شده و حدود ۵۰ هزار واحد از آن تاکنون پیشرفت داشته است. این آمار نشان می‌دهد نزدیک به یک‌چهارم راه طی شده، در حالی که سرنوشت باقی واحدها همچنان به تأمین مالی و زمین بستگی دارد.
دولت عراق قصد دارد در بودجه سال ۲۰۲۷ میلادی، ۱۵ میلیارد دلار برای بازگرداندن پروژه‌های عمرانی متوقف‌مانده این کشور اختصاص دهد. این اقدام می‌تواند به تکمیل طرح‌های زیرساختی نیمه‌کاره و رونق دوباره بخش ساخت‌وساز در عراق کمک کند.
بنیاد مسکن آذربایجان غربی اجرای ۱٬۶۷۹ پروژه ساختمانی در ۲۰ شهر این استان را آغاز کرد. برای این طرح‌ها حدود ۹۳۵ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده که می‌تواند بخشی از کمبود مسکن در شهرهای کوچک را جبران کند.
با وجود قانونی که بانک‌ها را ملزم به تخصیص دست‌کم ۲۰ درصد از منابع خود به صنعت ساختمان می‌کند، تنها ۴ درصد از این تسهیلات به این بخش رسیده است. بیشتر این رقم هم صرف پروژه‌های دولتی شده و سهم مسکن مردم به‌مراتب کمتر از آن است.
رشد شدید اجاره‌بها و افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز، قدرت خرید و اجاره خانوارها را در بازار مسکن کاهش داده است. فعالان این حوزه می‌گویند بدون اصلاح نظام تأمین مالی مسکن، این روند ادامه خواهد یافت.
یک مدیر باسابقه نظام بانکی اعلام کرد تکمیل ۴میلیون واحد طرح مسکن ملی به منابعی معادل کل نقدینگی اقتصاد ایران نیاز دارد. این برآورد نگرانی‌ها درباره روش تأمین مالی طرح و اثر آن بر تورم و ارزش پول ملی را بالا برده است.
تراژدی منابع مشترک چیست؟تراژدی منابع مشترک وضعیتی است که در آن هر فرد برای سود خودش از منبعی همگانی مانند مرتع، آب یا ذخایر ماهی بیش از اندازه برداشت می‌کند و سرانجام آن منبع برای همه از دست می‌رود.
صندوق اعتماد چیست؟
برنامه نجات دارایی‌های مشکل‌دار (TARP) چیست؟
توماس مالتوس کیست؟
طبقه‌بندی مالیاتی چیست؟
مفهوم بازگشتی چیست؟
SWOT چیست؟
علوم اجتماعی چیست؟
سیستم بانکداری سایه چیست؟
