ودیعه ۷۰۰ میلیون تومانی که زمانی رقمی بزرگ بود، اکنون فقط حداقل لازم برای ورود به بازار اجاره است. موجر و مستأجر حالا بر سر سه موضوع چانه می‌زنند: مبلغ ودیعه، اجاره ماهانه و امکاناتی که مستأجر از آن‌ها چشم می‌پوشد.
وزارت راه و شهرسازی سیاست‌های مسکن را بر تکمیل واحدهای حمایتی، عرضه زمین و پشتیبانی از مستأجران متمرکز کرده است. با این جهت‌گیری، کمک‌های دولتی هدفمندتر به خانوارهای کم‌برخوردار می‌رسد.
هزینه رهن مسکن ۱۰۰ درصد افزایش یافته است. قیمت خانه در تهران هم در ۱ سال بیش از ۲ برابر شده و مستأجر برای همان خانه سال گذشته، اکنون به ۲ برابر پول نیاز دارد.
قیمت مسکن در تهران طی ۱ سال گذشته بیش از ۱۰۰ درصد رشد کرده و هزینه رهن نیز به همین نسبت بالا رفته است. فاصله خانوارها با خرید خانه بیشتر شده و مستأجران برای تمدید قرارداد، ودیعه‌ای تقریباً ۲ برابر نیاز دارند.
تورم نقطه‌به‌نقطه اجاره‌بها در بهار ۱۴۰۵ به ۳۳٫۱ درصد رسید و روند نزولی ۲ سال و نیم گذشته را متوقف کرد. این تغییر نشان می‌دهد فشار هزینه مسکن بر مستأجران دیگر رو به کاهش نیست.
یک خانوار تهرانی برای خرید خانه اکنون بیش از ۷۰ سال پس‌انداز لازم دارد. هم‌زمان، میانگین قیمت هر متر مسکن در پایتخت از ۲۳۰ میلیون تومان گذشته است.
حضور اتباع خارجی در تهران، مشهد و دیگر کلانشهرها به یکی از متغیرهای کمتر بررسی‌شده بازار اجاره تبدیل شده است. نبود آمار شفاف از این تقاضا، برآورد اثر واقعی آن بر اجاره‌بها را دشوار کرده است.
بیش از نیمی از جمعیت تهران اجاره‌نشین است و اجاره‌بها حدود ۷۰ درصد سبد هزینه خانوار را به خود اختصاص می‌دهد. با این ترکیب، توان پس‌انداز و برنامه‌ریزی مالی خانوارهای پایتخت به‌شدت محدود است.
تورم اجاره بها در بهار ۱۴۰۵ به ۳۳٫۱ درصد رسید و روند کاهشی دوساله‌اش متوقف شد. در این دوره، شهرهای متوسط بالاترین تورم اجاره را در میان شهرهای کشور داشته‌اند.
آمارهای رسمی نشان می‌دهد شمار خانوارهای مستأجرِ درگیر فقر ۴۸ درصد افزایش یافته است. در تهران، هزینه مسکن تا ۷۰ درصد درآمد خانوار را می‌گیرد و سهم کمی برای سایر نیازها باقی می‌گذارد.
حدود ۷ میلیون خانوار ایرانی در خانه اجاره‌ای زندگی می‌کنند. این رقم نشان می‌دهد هزینه مسکن برای بخش بزرگی از جامعه، بر تصمیم‌های مالی، تشکیل خانواده و کیفیت زندگی اثر مستقیم دارد.
از هر ۱۰ بازنشسته، ۳ نفر همچنان در خانه استیجاری زندگی می‌کنند. این یعنی بخشی از جامعه با درآمدی تقریباً ثابت، هر سال با تمدید قرارداد اجاره روبه‌رو می‌شود.
موجرانی که اجاره‌نامه ملک مسکونی خود را در سامانه‌های رسمی ثبت نکنند، از تخفیف‌ها و معافیت‌های مالیاتی بهره نمی‌برند. با این شرط، قرارداد کاغذی و دست‌نویس دیگر برای گرفتن مزایای مالیاتی کافی نیست.
یک موجر پس از ۳ سال تمدید قرارداد، اجاره‌بها را حدود ۶۰ درصد بالا برد و پس از درخواست چانه‌زنی، تخلیه خانه را خواست. این روایت نشان می‌دهد هزینه مسکن برای بخشی از مستأجران از توان پرداختشان فراتر رفته است.
فاصله درآمد خانوار با هزینه مسکن بیشتر شده است. برخی مستأجران به مناطق ارزان‌تر و حاشیه شهرها رفته‌اند و الگوهای تازه‌ای مانند سکونت اشتراکی و «اجاره تودرتو» در بازار اجاره شکل گرفته است.
شمار مستأجرانی که دهه ششم و هفتم زندگی را می‌گذرانند، دیگر کم نیست. برای این گروه، هر بار تمدید قرارداد اجاره به معنای خانه‌ای کوچک‌تر یا محله‌ای دورتر است.
با پایان فصل جابه‌جایی، بسیاری از مستأجران قرارداد تازه را با رقمی بالاتر از سال گذشته بسته‌اند. نتیجه، کوچک‌شدن سهم دیگر هزینه‌ها و پس‌انداز در سبد خانوار است.
متقاضیان یک پروژه ۲۱۶ واحدی مسکن دولتی در پردیس پس از ۷ سال هنوز خانه‌ای تحویل نگرفته‌اند، اما هر ماه ۱۵ میلیون تومان قسط به بانک مسکن می‌پردازند. متقاضیانی که مستأجرند، این قسط را در کنار اجاره‌بها می‌پردازند.
در مهر ۱۴۰۵ نرخ رهن و اجاره در پونک یکسان نیست. آنچه هزینه هر مستأجر را تعیین می‌کند بیشتر سن بنا، متراژ و ترکیب ودیعه و اجاره ماهانه است تا خودِ نام محله.
سقف وام ودیعه مسکن به ۳۶۵ میلیون تومان رسیده است. این مبلغ در مناطق کم‌هزینه‌تر تهران بخش مهمی از رهن را پوشش می‌دهد، اما در مناطق گران‌تر در برابر فاصله ۲ میلیارد تومانی رهن سهم کوچکی دارد.
سقف ۳۶۵ میلیون تومانی وام ودیعه در بخش بزرگی از تهران سهم کوچکی از پول رهن یک آپارتمان ۶۰ تا ۷۰ متری را تأمین می‌کند. در برخی مناطق این سهم به ۱۲٫۲ درصد می‌رسد و بقیه پول رهن را مستأجر باید خودش تأمین کند.
یک نماینده مجلس به دلیل بالا بودن هزینه اجاره مسکن، از مردم عذرخواهی کرد. این اظهارات در مهرماه بیان شد؛ یعنی زمانی که بیشتر مستأجران قراردادهای تازه را با نرخ‌های جدید امضا کرده‌اند.
قیمت مسکن در تهران طی ۱ سال حدود ۱۰۰ درصد بالا رفته و منطقه ۳ با رشد ۱۴۱.۶ درصدی بیشترین افزایش را ثبت کرده است. این یعنی فاصله پس‌انداز خانوارها با خرید خانه در پایتخت، در ۱۲ ماه به‌طور محسوسی بیشتر شده است.
سیاست‌های مسکن در سال‌های اخیر نتوانسته فشار هزینه سکونت را از دوش مستأجران بردارد. نتیجه، سهم بزرگ‌تر اجاره از درآمد خانوار و فاصله بیشتر میان مستأجر و خرید خانه است.
دولت قصد دارد اجاره‌بهای واحدهای طرح مسکن استیجاری را بر پایه ارزش کارشناسی روز ملک تعیین کند. سهم هر خانوار با توجه به دهک درآمدی‌اش در یکی از سه پله ۳۵، ۴۵ یا ۵۵ درصد قرار می‌گیرد.
حدود ۱۰۰ هزار خانوار مستأجر در کمتر از ۵ ماه، در مجموع ۲۶ هزار میلیارد تومان وام ودیعه مسکن دریافت کرده‌اند. سهم میانگین هر خانوار از این تسهیلات حدود ۲۶۰ میلیون تومان است.
طرح تازه مسکن استیجاری دولت به مرحله اجرا رسید. در این طرح، سهم هر خانوار از اجاره‌بهای روز بر اساس دهک درآمدی تعیین می‌شود و خانوارهای کم‌درآمد سهم کمتری می‌پردازند.
تورم مسکن در شهریورماه به ۳۳٫۵ درصد رسید و هزینه تعمیر و نگهداری خانه ۸۴ درصد افزایش یافت. حالا هم مستأجران و هم مالکان سهم بزرگ‌تری از درآمد خود را صرف سرپناه می‌کنند.
در اگهی‌های اجاره مناطق مرکزی تهران، اجاره ماهانه یک آپارتمان به ۴۱ میلیون تومان رسیده است. این رقم در ۱ سال حدود نیم میلیارد تومان از درآمد مستأجر را می‌گیرد.
اجاره‌بهای واحدهای مسکن استیجاری بر اساس دهک درآمدی مستأجر تعیین می‌شود و قراردادها ۵ ساله خواهد بود. اگر این طرح اجرا شود، خانوارهای کم‌درآمد هزینه مسکن پیش‌بینی‌پذیرتری خواهند داشت.
تازه‌ترین آمار تورم شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد اجاره مسکن کم‌تورم‌ترین بخش سبد مصرفی خانوار بوده است. فاصله تورم اجاره با تورم عمومی برای مستأجران و صاحبان خانه معنای روشنی دارد.
در بازار اجاره صادقیه نرخ رهن و اجاره واحدهای یک محله فاصله زیادی با هم دارد. برای مستأجر، بررسی دقیق ویژگی‌های هر واحد اکنون اثر مستقیمی بر هزینه سکونت در سال پیش رو دارد.
اجاره یک اتاق یک‌نفره در پانسیون‌های دانشجویی تهران به ۲۵ میلیون تومان رسیده است. با شروع کلاس‌های حضوری، هزینه سکونت به بخش بزرگی از هزینه تحصیل دانشجویان غیربومی تبدیل شده است.
تراژدی منابع مشترک چیست؟تراژدی منابع مشترک وضعیتی است که در آن هر فرد برای سود خودش از منبعی همگانی مانند مرتع، آب یا ذخایر ماهی بیش از اندازه برداشت می‌کند و سرانجام آن منبع برای همه از دست می‌رود.
صندوق اعتماد چیست؟
برنامه نجات دارایی‌های مشکل‌دار (TARP) چیست؟
توماس مالتوس کیست؟
طبقه‌بندی مالیاتی چیست؟
مفهوم بازگشتی چیست؟
SWOT چیست؟
علوم اجتماعی چیست؟
سیستم بانکداری سایه چیست؟
